De mobilofoon als mogelijke ziekteverwekker
De telefoon is ongetwijfeld een zeer handige uitvinding. Het stelt ons in de mogelijkheid met iedereen over heel de wereld te communiceren. De mobilofoons of de GSM-toestellen maken het de gebruiker nog gemakkelijker. Men heeft de telefoon steeds op zak. Een aantal geleerden maakt zich echter zorgen over de invloed van deze toestelletjes op de gzondheid van de mens. Hun waarschuwing wordt ernstig genomen. De E.U.(Europese Unie) laat een onderzoek instellen.
Een telefoontoestel is vrij onschuldig. In de hoorn zit slechts een kleine luidspreker en een micro en in het toestel zit nauwelijks iets. Dit komt omdat het telefoontoestel verbonden is met een reuzencentrale waar alle gegevens verwerkt worden. Bij een GSM-toestel daarentegen ligt het anders. Het kleine compacte toestel is een minicentrale die via een antenne, golven opvangt of doorgeeft en ze versterkt. GSM-toestellen werken op microgolven en het zijn juist deze golven die ook door het menselijk lichaam geproduceerd worden. Men houdt het toestel tegen het oor dicht bij de hersenen waar de mens zijn eigen golven produceert. Op deze manier brengt men een kunstmatige energieveld in de omgeving van een natuurlijk energieveld.
Omdat men in hetzelfde golvenbereik zit, maar met een sterker energieveld dan de hersenen, wordt er gevreesd dat er in de cellen mutaties of veranderingen kunnen optreden. Volgens onderzoekers zou de kans op kanker erdoor verhoogd worden.
Bovendien is niet alleen het toestel gevaarlijk maar ook de antennes die men overal plaatst om deze GSM-toestellen te kunnen gebruiken. In de meeste ziekenhuizen is het gebruik van GSM's verboden omdat de medische apparatuur erdoor verstoord zou worden.
De Europese Unie maakt zich blijkbaar zorgen over deze nieuwe ontwikkeling of is haar bezorgdheid ingegeven door de telecomunicatie-industrie die vreest dat de bijzonder zware investeringen in de GSM's wel eens teloor zouden kunnen gaan. Wat met de verdere ontwikkeling van de nieuwe communicatietechnieken!
De E.U. heeft acht deskundigen de opdracht gegeven een onderzoek te doen. Eén van de door de Europese Unie aangestelde deskundigen is dr. Luc Verschaeve van de Vlaamse instelling voor Technologisch onderzoek (VITO) in Mol. Het VITO begon vijf jaar geleden al met een onderzoek naar radiofrekwenties en microgolven.
In de zomer van vorig jaar was het GSM-basisstation van Belgacom in Overpelt, dat toen nog niet in gebruik was, het decor van enkele experimenten met ratten. In opdracht van Belgacom is VITO sinds enkele weken ook bezig met het onderzoek naar zaktelefoons (GSM).
STEEDS POPULAIRDER
Nu de mobilofoons alsmaar populairder worden en een steeds groter marktaandeel verwerven, stelt men zich meer en meer vragen over de aspecten veiligheid en gezondheid, merkt de Europese Unie op. De ongerustheid wordt ook gevoed door mediaberichten. In dichtbevolkte gebieden verzet de bevolking zich tegen de inplanting van basisstations, omwille van vermeende effecten.
In het basisstation in Overpelt werden ratten gedurende vijf weken blootgesteld aan de straling van de antenne. Ze bleken schade aan het DNA-materiaal opgelopen te hebben waardoor de kans op kanker wordt verhoogd. Voorts zijn er cellen in vitro zeer dicht bij de antenne geplaatst, in aanwezigheid van chemische kankerverwekkende stoffen. In aanwezigheid van radiogolven bleken ze gevoeliger te zijn voor de stoffen dan de controlegroep.
Volgens de onderzoekers is er vooral onderzoek nodig naar de thermische effecten van radiofrekwenties, waaronder ook kanker valt. Een van de thermische effecten is een verlichte temperatuurverhoging bij de gebruiker. Deze eerste resultaten zijn onvoldoende om een oordeel te vellen maar ze wijzen wel degelijk op een gevaar. Bijkomend onderzoek moet uitwijzen in welke mate deze effecten risico's inhouden voor de volkgezondheid.
Wij hebben sterk het gevoel dat de telecommunicatie-industrie zich de grootste zorgen maakt. Zo heeft Belgacom 8 miljoen Bfr betaald aan VITO voor onderzoek. Uiteraard is VITO onafhankelijk en wordt er over de objectiviteit van het onderzoek gewaakt. Maar het illustreert wel hun ongerustheid. De wetenschappelijke commissie van 8 specialisten op dit gebied staat voor een bijzondere opgave. Zij moet tegenover de E.U. harde bewijzen kunnen aanvoeren dat het gebruik van mobilofoons gevaarlijk of ongevaarlijk is. En als ze gevaarlijk zijn, moet aangetoond worden in welke mate zij medeverantwoordelijk zijn voor het ontstaan van kanker of andere kwalen.
Uiterst voorzichtig
De acht geleerden zullen een erg voorzichtig rapport uitbrengen, tenzij ze tot significante vastellingen komen. Zij zullen wijzen op een aantal correlaties maar zullen uiterst voorzichtig zijn met bepaalde uitspraken. Neem nu bijvoorbeeld dat deze onderzoekers concluderen dat het gebruik van mobilofoons echt af te raden is omdat er te grote risico's aan verbonden zijn. De telecommunicatie-industrie neemt dat niet en laat een tegenonderzoek uitvoeren. Zij beschikken over veel meer geld dan de overheid omdat hun belangen geheel anders liggen. Neem nu dat dit tegenonderzoek het gevaar weet te relativeren, dan nemen deze officiële onderzoekers enorme risico's. Van een dergelijk onderzoek kan men niet zoveel verwachten. Het onderzoek heeft eerder de bedoeling om de paniek die rond de zaktelefoons is gerezen, af te remmen in het voordeel van de telecommunicatie-industrie. De mobilofoons scheppen werkgelegenheid, brengen geld in het laatje van vadertje staat en de geleerden mogen wel wijzen op mogelijke gevaren maar het is te vroeg om het allemaal te bewijzen.
De telecommunicatiebedrijven weten nu al dat de mobilofoon en het basisstation niet zonder gevaar zijn. Zij willen deze ontwikkeling in geen geval afremmen en daarom hebben ze een onderzoek van de Europese Unie nodig. Het onderzoek geeft hun de tijd om verbeteringen aan te brengen. Of ze zullen het onderzoek met tegenonderzoeken zolang rekken dat ze de nodige tijd hebben gevonden om een minder schadelijk produkt op de markt te brengen. Hier heersen economische wetten en die zijn doorslaggevend.
Opeenstapeling van stralingen
Mensen lopen gans de dag met een zaktelefoon, dragen een kwartshorloge, hebben een microgolfoven in huis, kijken naar tv, beschikken over muziekinstallatie, wonen in een huis met een uitgebreide elektrische installatie of elektrische verwarming. Overal staan er radars opgesteld, koelhuizen, grote elektrische installaties, tv-masten, hoogspanningsdraden. In het luchtruim bevinden zicht satellieten die dag en nacht golven uitzenden naar de aarde, vliegtuigen vliegen heen en weer. Wij blijven er niet bij stilstaan dat wij dag en nacht in stralingsgebieden leven die ons zenuwstelsel beinvloeden en uiteindelijk onze gezondheid bepalen. De onzichtbare vervuiler wordt door deskundigen ernstiger genomen dan de chemische vervuiling. Het zaktelefoontje op zich zal misschien niet zo ernstige risico's met zich meebrengen maar kunnen we de opeenstapeling van deze stralingen op lange termijn nog aan? Moeten de onderzoekers het gebruik van de zaktelefoon niet gaan bekijken in deze reeds overbelaste samenleving?
Men hoeft geen helderziende te zijn om de uitslag van het onderzoek van de E.U. nu al te kennen. In grote trekken komt het er hier op neer: het gebruik van een mobilofoon houdt lichte risico's in die bij matig gebruik en voldoende voorzorgsmaatregelen geen gevaar inhoud voor de gezondheid. Binnen twintig jaar zullen specialisten op het gebied van statistieken misschien kunnen aantonen dat sinds het gebruik van mobilofoons bepaalde kankers zijn gestegen maar daar heeft niemand een boodschap aan. Het geld is binnengerijfd en betere toestellen zullen het gevaar beperken. Dat is de realiteit waarin we leven. Laten we ons geen kwaad bloed maken, want dat is ook ongezond.
J.Dries
Genk, België
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 21e jaargang nr. 125, 1996.