Schemagerichte Cognitieve Therapie

 Het ontstaan van het levensscript

Het levensscript is een levensvisie, dat door het kind wordt vastgelegd in het zenuwstelsel. Het kind beschrijft daarin hoe zijn leven zal verlopen. Berne (geestelijke vader therapie) over het levensscript: Een onbewust levensplan, in de kinderjaren opgesteld, als reactie op de opvoeding. 

Het kind gebruikt zijn eerste 12 jaren om de rest van zijn leven te voorspellen!

                     Tot  4 jaar : hoofdlijnen klaar

                     Tot  7 jaar : belangrijkste details klaar

                     Tot 12 jaar : bijgesteld en verder ingevuld

                     Tot 20 jaar : enkele herzieningen

Zijn eerste jaren beleeft het kind zijn omgeving op een kinderlijke wijze. Het gaat niet zoeken naar een verklaring voor hetgeen het waarneemt. Dus niet: Logisch dat vader boos was. Ik speelde immers op een gevaarlijke plek. Wel: Hij, van wie ik liefde verwacht, doet boos tegen mij. Ik heb dus een nare vader.

Deze kinderlijke belevenissen van de eerste 12 jaren bepalen:

                      Hoe we onszelf zien,  

                      Hoe we anderen zien, 

                      Hoe wij ons naar anderen gedragen,

                      Hoe wij gebeurtenissen interpreteren.

De ervaringen van de eerste jaren zetten het kind een bril op. Die bril filtert alle nieuwe ervaringen. Wat klopt met de indrukken van de eerste jaren wordt vooral opgemerkt. Je ziet wat je wilt zien. Je indrukken van de eerste jaren worden dus steeds meer bevestigd. Je levensscript wordt dus steeds sterker in je zenuwstelsel vastgelegd. Dit wordt een zichzelf vervullende profetie, omdat je ziet wat je wilt zien.

------------------------------------------------------------------------------------------- 

Berne over het levensscript:

                       Een onbewust levensplan,

                       in de kinderjaren opgesteld,

                       als reactie op de opvoeding,

                       bevestigd door latere ervaringen,

                       leidend naar een verwacht resultaat.

-------------------------------------------------------------------------------------------

Na 12 jaar 'weet' het kind: Dit zijn mijn ervaringen met mensen en omstandigheden. Dus:

                       Zo ervaar ik mezelf,

                       zo stel ik me op naar anderen,

                       zo gedragen anderen zich naar mij,

                       zo reageer ik op omstandigheden,

                       en dit heb ik te verwachten.

 Het kind trekt zijn ervaringen door naar de toekomst en schrijft zo zijn levensscript.

* Positieve verwachting? -> Je merkt stimulerende dingen op -> Je verwachting wordt bevestigd! -> Winnaar!

* Negatieve verwachting? -> Je merkt afbrekende dingen op -> Je verwachting wordt ook bevestigd! -> Verliezer!

Het begrip schema's

Je hersenen vormen uit je scriptovertuigingen een bepaalde manier van denken over een situatie. Die denkwijze noemt men een denkschema of kortweg schema. Een schema bestaat uit aanwijzingen hoe je in een bepaalde situatie moet denken en handelen.

Zo'n denkschema zet je een gekleurde bril op, waar doorheen je de wereld gaat bekijken. Draag je bijvoorbeeld een 'blauwe' bril dan zie je alles in het blauw. Andere kleuren neem je niet meer waar. Zo beperkt ook een schema je waarnemingsvermogen.

Zeggen vriendinnen steeds: wat ben jij lelijk mager, dan wordt je scriptovertuiging: ik ben lelijk. Schema wordt: ik ben onaantrekkelijk. Als later 10 jongens zeggen dat je mooi bent en 1 zegt van niet, dan geloof je die ene!

Je levensscript bezit meerdere van die denkschema's.

Is je scriptovertuiging bijvoorbeeld:

                      1.  Ik ben lelijk mager

                      2.  Ik ben erg onhandig

dan is je denkschema: Onaantrekkelijk.

                      3.  Ik ben tevreden met wie ik ben

dan is je denkschema: Aantrekkelijk.

                      4.  Ik kan elke jongen krijgen die ik wil

                      5.  Men vindt mij zeer getalenteerd

dan is je denkschema: Onweerstaanbaar.  

Men onderscheidt 3 levenszones: Eigenwaarde, Relaties, Daadkracht. Binnen elke levenszone vormen we scriptovertuigingen en binnen elke levenszone vormen we uit de vele scriptovertuigingen dus bepaalde schema's :  

                        Schema's binnen de levenszone EIGENWAARDE

                                       -                      *                    +

                                  schuldig                       reëel                    onschuldig

                                onaantrekkelijk           aantrekkelijk        onweerstaanbaar

                                   waardeloos                waardevol            rechthebbende

                                   incompetent               competent           perfectionistisch

 

                        Schema's binnen de levenszone RELATIES

                                         -                      *                     +

                                     opofferend                  sociaal                  egocentrisch

                                   verlatingsangst              intiem                   afstandelijk

                                    onafgebakend          afgebakend           overmeesterend

                                     wantrouwend          vertrouwend                   naïef

                       Schema's binnen de levenszone DAADKRACHT

                                            -                       *                       +

                                       toegeeflijk                   assertief                overheersend

                                       machteloos                daadkrachtig              almachtig

                                        kwetsbaar                  veerkrachtig            onkwetsbaar

                                        afhankelijk                  capabel      koppig/onafhankelijk

 

Door iemand naar zijn scriptovertuigingen te vragen, kun je zijn schema's bepalen (schemaformulieren 4 t/m 15). Op ieder formulier dient 3x een score ingevuld te worden (van 0 t/m 4). Aan de hand van deze ingevulde scores kunnen dan uw schema's bepaald worden. Deze schema's zijn nodig voor latere therapie tot verandering en aanpassing van uw denkschema's.

 

Een artikel over de therapie wordt geplaatst in het volgende nummer Nr  158 ,  blz. 21  van De Natuur Uw Arts.

 

R.B. Nauta, natuurarts

Tel. 020 4964201


Terug naar menu


Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 26e jaargang, Nr. 156 , bladzijde  6