Omega 3 

een essentieel vetzuur, waar iedereen een tekort aan heeft 

Dit lijkt misschien een wat theoretisch en droog thema. U zult misschien ook denken: ik eet toch olijfolie en boter, dat is toch goed? Maar juist dan is dit artikel voor u van belang; dit kan uw leven veranderen! In het bijzonder vegetariërs, veganisten en mensen die niet minimaal 3 keer per week vis eten, zouden dit moeten lezen.

Ik heb vaak van ex-vegetariërs gehoord, dat zij jarenlang vegetarisch hadden geleefd en toch weer zijn begonnen met vlees en vis te eten, omdat ze zich niet meer goed voelden. Het tekort aan essentiële vetzuren zou hiervan de reden geweest kunnen zijn, tenminste als zij zich er niet van bewust waren in welke voedingsmiddelen die voorkomen.Op school leren wij dat we koolhydraten, eiwitten en vetten nodig hebben. Naast vitaminen, mineralen, sporenelementen en vitaalstoffen. Dat zijn anthocyanen (voorkomend o.a. in rode bieten), bioflavonoiden (in vruchten) en isoflavonen (in soja). Deze stoffen heeft men in rauwe, ongekookte planten ontdekt. Daarom is het aan te bevelen, voor zover ons spijsverteringssysteem dit kan verdragen, zo veel mogelijk rauwe groenten te eten, omdat die nog levend water bevatten.

Koolhydraten

Koolhydraten zijn suikers met korte en lange molecuulketens van glucose en sacharose. Die met lange ketens zijn de 'goede' omdat ze niet zo snel worden verteerd en daardoor een stabiliserende werking op de suikerstofwisseling hebben, zoals bijv. volkorenproducten: volkorenrijst, gierst, maïs, enz., (aardappelen en wortelen horen bij de uitzonderingen en werken niet stabiliserend). Die met de korte ketens, zoals glucose, suiker (wit of bruin is hetzelfde) en alles waar deze in verwerkt zijn, kunnen we beter mijden (chocola, gebak / koekjes, marmelade, enz.).

Eiwitten

Eiwitten vinden we natuurlijk in alle dierlijke producten: in vlees, vis, gevogelte, ei en melkproducten. Maar ook in de plantenwereld is er genoeg eiwit: in peulvruchten (vooral in sojaproducten),maar ook in erwten, linzen, bonen, kikkererwten. Ook noten bevatten eiwit, maar meestal meer vet.

Vetten

Maar nu de vetten. We kennen dierlijke (in vlees, gevogelte, vis en melkproducten) en plantaardige vetten (uit noten en zaden). Essentiële vetzuren kunnen door het lichaam niet zelf worden aangemaakt. Het is daarom belangrijk dat ze in de voeding zitten. Tot nu toe kenden wij de verzadigde vetten (de meeste dierlijke vetten; ook bij het harden van margarine raken de vetten verzadigd), de eenvoudig onverzadigde (diverse plantaardige oliën) en de meervoudig onverzadigde (gewonnen meestal uit koud geperste olie), waarbij de eersten de 'slechte' waren en de laatsten de 'goede'.

En om deze vroeger 'goede' gaat het in dit artikel. Deze meervoudig onverzadigde kan men weer verdelen in degenen die de Omega 3 en de Omega 6 vetzuren bevatten. Het omega geeft de soort chemische verbinding aan.

Omega-vetzuren

De Omega 3 groep bevat het alfa-linoleenzuur (ALA). Dit vindt men in geringe hoeveelheid in groene groenten, ook in tarwekiemolie, tamme kastanjes, walnoten en walnootolie, paranoten, pompoenpitten en pompoenpittenolie, in sojaolie en vlasolie. Maar het allermeeste zit in lijnzaadolie. In het lichaam maken wij er eicosapentaëenzuur (EPA) en docosahexaëenzuur (DHA) van, wat ook in visolie zit. Men vermoedt dat daarom de Eskimo's veel minder arteriosclerose (verkalking van de bloedvaten) hebben en minder kanker, omdat ze zoveel vis eten. Ook Japanners eten meer vis en sterven daardoor veel minder aan deze ziekten dan Amerikanen, tenzij zij zich ook zo gingen voeden als Amerikanen (het ligt dus niet aan de genen).
Olijfolie bevat geen Omega 3 vetzuren.

De Omega 6 vetzuren bevatten linoleenzuur (LA). Deze vindt men in de meeste plantaardige oliën zoals saffloerolie, maïsolie, zonnebloemolie, pindaolie en in noten en zaden. In het lichaam wordt de LA tot GLA. Hieruit maken we Arachidonzuur, wat o.a. ook in vlees en melkproducten zit.

Een uitgebalanceerde verhouding 50%-50% van de twee omega's is essentieel, omdat ze in een subtiel evenwicht met elkaar moeten zijn om duizenden van stofwisselingsprocessen te kunnen reguleren. Elke biologische functie is op de een of andere manier afhankelijk van het subtiele evenwicht van deze twee.

Omega 3 vetzuren zijn belangrijk bij het tot stilstand brengen van ontstekingsprocessen, voor een gezond vaatsysteem, de ontwikkeling van het ruggenmerg en het zenuwstelsel, het opbouwen van een sterk afweersysteem. Ze beïnvloeden ons IQ en gedrag. Ze zijn van essentieel belang bij het beschermen tegen allergische reacties. Daarnaast zijn ze de belangrijkste vetten die voor de opbouw van de hersenen en het vormen van het oognetvlies zorgen.
Onderzoek in Amerika wijst uit dat er een samenhang bestaat tussen Alzheimer, dementie en depressie en een lage opname van Omega 3 vetzuren. Ook heeft de World Health Organisation geadviseerd om alle babyvoeding te verrijken met DHA (afbouwproduct van de ALA), omdat deze bij Amerikaanse moeders als te laag werd bevonden. Het gevolg is dat baby's, die borstvoeding krijgen, nog een extra tekort eraan hebben. Bij de baby's die een aanvulling kregen met DHA werd het gezichtsvermogen beter en hun IQ hoger dan van een vergelijkbare groep. Zelfs bij psychoses, schizofrenie en manische depressiviteit werden door een Amerikaanse psychiater goede verbeteringen gemeld door behandeling met vlasolie (bevat Omega 3).

Een teveel van Omega 6 vetzuren kan chronische ontstekingen veroorzaken, ook kanker, hart- en vaatziekten, beroerte, suikerziekte, gewrichtsklachten en auto-immuunziekten (hier maakt het lichaam antistoffen tegen eigen cellen). Japanse onderzoeken hebben recentelijk uitgewezen, dat de meeste welvaartsziekten niet ontstaan door te veel eiwitten of teveel verzadigde vetten, maar door te weinig Omega 3 vetzuren!

Een klein lijkende maar toch belangrijke verandering van de omegabalans door te weinig opname van Omega 3 met de voeding kan gauw nadelige gevolgen voor de gezondheid hebben. De snelle verandering van gewoontes wat betreft vetopname in de laatste 50 tot 100 jaar zijn er de oorzaak van dat de menselijke fysiologie, die voor een optimaal functioneren afhankelijk is van een gelijke opname van de omega's, behoorlijk verstoord is. Diëten met overwegend Omega 6 vetten ten koste van de Omega 3, begunstigen ontstekingsprocessen. Omega 3 vetten echter stimuleren ontstekingsremmende processen. Daarom werden de Omega 6 VZ als de slechte en Omega 3 VZ als de goede bestempeld. In werkelijkheid zijn beiden essentieel voor de gezondheid en gaat het dus om de balans tussen die twee. En omdat wij allen een tekort aan Omega 3 VZ hebben, is het belangrijk om deze eerst tot ons te nemen, om een evenwicht te bereiken. De opname wordt gestimuleerd door vitamine E, C, B3, B6, Magnesium en Zink.  

Als Omega 3 bron is koud geperste lijnzaadolie de beste, beter zelfs dan capsules met visolie. Want vissen zijn tegenwoordig ook erg aangetast door watervervuiling. Waar vindt men nog gezonde vissen? En de vissen moeten plankton en algen eten om Omega 3 vetten binnen te krijgen, omdat deze de eigenlijke leverancier ervan zijn. Dit feit is één van de redenen waarom het macrobiotische dieet, waar veel algen op het menu staan, zo gezond kan zijn. Er zijn ook capsules met Omega 3 VZ op de markt, die gemaakt zijn uit algen in vegetarische capsules (zonder gelatine): Neuromind, te koop bij de firma Decola, en Neuromin van de firma Biodynamics / België. Maar die zijn duur. Het is bovendien beter om aan een dagelijkse opname met de voeding te wennen.

Recept voor een zoet en hartig ontbijt met lijnzaadolie:
3 eetl. kwark en 1-2 eetl. lijnzaadolie zijn de basis voor zowel de zoete als de hartige variant.
Zoet: Mengen met honing + muesli + fruit, enz.
Hartig: Zout + peper + bieslook + knoflook + karwijzaad, enz.
En het is lekker, want het is belangrijk het levenslang vol te houden.

Ik heb dit recept al vele jaren geleden als ontbijt voorgeschreven, onder de beroemde naam Budwigpap. Het was toen een recept dat heel goed werkte, maar we hadden er nog geen wetenschappelijke verklaring voor. Ik was wel zeer verbaasd als patiënten met hartklachten, na 4 weken de pap gegeten te hebben, berichtten dat de klachten weg waren!

Ik wens allen die het proberen, veel blijde verrassingen toe, en ik zou dankbaar zijn als u mij uw ervaringen bericht.

Rosemarie Frey, arts

Terug naar menu

Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 26e jaargang, Nr. 154, bladzijde  14