Het woord haptonomie is opgebouwd uit de
Griekse woorden: HAPSIS=
gevoel,tast, voelen, gevoelsbeleving en NOMOS=
wet.
Anders vertaald/gezegd: geraakt, aangeraakt, bevestigd worden,
waarbij bepaalde voorwaarden een rol spelen om het effect te
bereiken.
De grondlegger van de haptonomie is Frans Veldman Sr. van
oorsprong fysiotherapeut en door zijn onderzoekswerk is de
haptonomie in veel landen van de wereld bekend geworden.
De huid speelt een belangrijke rol in ons leven want de tastzin zit er in, daarom is die huid zo belangrijk voor ons met betrekking tot indrukken. Via onze zintuigen en dus ook via de tast krijgen we informatie over wat goed en verkeerd is voor ons, waardoor we ons leven kunnen ordenen in relatie met onze omgeving, De haptonomie werkt langs de aanraking MET de huid. Door middel van die aanraking (het aanraken en aangeraakt worden) verkrijgt men en verstrekt men informatie. Deze informatie is verbonden met ons gevoel. Dus levert gevoel, levert gevoelens, levert een gemoedstoestand. Vandaar de uitspraak:" lichaam en geest zijn een". Via je lichaam draag je je kwetsbaarheid naar buiten; de lichamelijke kwetsbaarheid als exponent van de pschysche kwetsbaarheid.
De huid is ons grootste orgaan. De huid is in interactie met de omgeving: ontvangt en levert informatie en de tastzin bedient zich hiervan. Onze tastzin is dus ingesteld op communicatie (twee-richtingsverkeer) en bepaalt alzo in sterke mate mede ons gevoelsleven.
De effectieve objectiverende aanraking is de aanraking, die de patiënt alleen laat (effectief aanraken: de hand die aanraakt brengt zichzelf niet mee in, waardoor de aangeraakte als mens ontkend wordt, behandeld wordt als object: de patiënt wordt teruggebracht tot een "stijve nek". IN DE HAPTONOMIE ONTMOETEN MENSEN ELKAAR EN NIET LICHAMEN! Daarom raken wij niet afstandelijk en rationeel aan, maar affectief, warm, echt en duidelijk, zodat je voeling met elkaar hebt en houdt. Als haptonoom en als cliënt moet je jezelf inbrengen, kwetsbaar durven en kunnen zijn (worden), zodat er sprake is van wederkerigheid. Door de lichamelijke ervaringen, opgedaan door die aanraking, verdiept het gevoel voor jezelf en de omgeving zich. Eerder een voelend denken dan een denkend voelen, waarbij er een evenwicht moet ontstaan tussen gevoel en verstand.
Een autonome mens, die een evenwicht heeft
bereikt tussen leiden en geleid worden, NIET AANGEPAST MAAR
INGEPAST. Ieder mens heeft het vermogen tot ordening en zelfhulp.
Als je niet vaak voor een stellingname of keuze hebt gestaan, als
je vermijdingsgedrag gezocht hebt (je aanpast, waardoor je jezelf
ontrouw bent), is dat vermogen tot ordening en zelfhulp niet
optimaal ontwikkeld of weggedrukt. Door de ruimte die de
therapeut letterlijk geeft, spreekt deze het vermogen tot
zelfhulp aan. De patiënt zal zich weer meer ervaren als zijnde
goed.
Het er zijn voor de mens is belangrijk. Niet veroordelend of
beoordelend, maar steeds uitnodigend tot zelfstandig en actief
meedoen. Alles in zijn tempo en met zijn mogelijkheden. Door
luisterend bij die andere mens te zijn, biedt je zekerheid,
waardoor die mens al met het oplossen van zijn probleem bezig is.
Hij voelt zich bevestigd en ontdekt zelf wie hij is, waarbij WIE
BEN IK en niet WAT BEN IK belangrijk is.
EEN STELREGEL BINNEN DE HAPTONOMIE IS, DAT WIJ MENSEN KUNNEN HELPEN ALS DE ANDER DAT WIL. ANDERS ONTSTAAT MEER ONTREDDERING DAN VOORDIEN!
Leven is bewegen, In die beweging ervaar je de ruimte van of voor iemand en van of voor jezelf, de geboden ruimte en de ontvangen ruimte. Er is een nauw verband tussen zich bewegen en emotioneel bewogen zijn. Vaak betrekt de mens alles van de wereld om zich heen op zichzelf, waardoor hij voortdurend op zijn qui vive is. Je kunt mensen leren dat die muur niet zo dicht om hem heen hoeft te zijn. Juist doordat je de mens ruimte geeft, krijgt hij weet van zijn eigen kracht. Zo leert men het onbekende als mens tegemoet te treden. Door ruimte te geven aan jezelf en de ander. En zo ontstaat er een verschuiving van de fysieke en psychische belastingsgrens.
Als een object, en zo bieden ze hun lichaam ter reparatie aan. Hierdoor is het mogelijk dat een onderdeel van dat lichaam, dat voor klachten zorgt, als steeds afstandelijker wordt ervaren, haast buiten zichzelf geplaatst wordt. Haptonomie behandelt niet, maar biedt mogelijkheden tot zelfhulp aan, zowel in de bestaande situatie en daardoor ook in de toekomstige. Doordat haptonomie mensen laat kennismaken met vermogens, waarvan zij niet wisten dat ze die hadden, is het mogelijk in een beperkt aantal zittingen cliënten door eigen ervaring hun gevoel te laten terugvinden of te verbeteren.
- affirmatief, dat wil zeggen: de mens bevestigd door een echte ontmoeting, hetgeen tonus- regulatie, circulatie- en ademreacties teweegbrengt.
- prudent, dat wil zeggen beschieden: de therapeut als gids, de cliënt als ontdekkingsreiziger.
- concreet: ten eerste vanwege het tastbare karakter, ten tweede vanwege de vele voorbeelden die je met de cliënt kunt beleven en waaruit hij zich zelf het verband tussen voelen, gevoel en gemoed waarneemt.
- fysiek
- zelfstandigheid en zekerheid aanreiken waardoor mensen met hun kwetsbaarheid leren omgaan, minder kwetsbaar worden en zich kwetsbaarder kunnen opstellen. Zo ontwikkelen ze meer veerkracht in relatie met hun omgeving.
- het tegenovergestelde van bv. yoga, waarbij de mens zich juist op zichzelf concentreert/ terugwerpt en zich afsluit van de buitenwereld.
- niet dirigerend.
F. v.d. Ven-Harreveld,
tel: 0313-420166
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 22e jaargang, Nr. 132 ,bladzijde 33.