Kleuren hebben hun eigen wonderwereld. Kijkt u voor de aardigheid eens een halve minuut lang en strak en zonder met uw ogen te knipperen naar iets roods. Sluit dan uw ogen en u ziet hetzelfde ding in het donker, maar dan in het groen in plaats van rood. Doe hetzelfde met iets groen en prompt komt voor uw gesloten blik een rood geval te voorschijn.
Nabeelden
Het lijkt alsof we dubbel zien. Iets is geel, maar bij het kijken slaat ons oog eenzelfde beeld in blauw op. We richten onze blik op blauw en houden dan meteen een beeld in geel vast. De wetenschap spreekt van nabeelden. Soms kun je daar gebruik van maken. Stel dat je in een stofjeszaak op zoek bent naar coupons die bij je blauwe blazer passen. Dan kijk je dertig seconden lang strak naar je mouw en doe je je ogen even dicht. Onmiddellijk komt er een nuance geel te voorschijn en als je die maar in gedachten houdt, vind je vanzelf wel het stofje dat volmaakt in harmonie is.
Het is verstandig met zo'n nabeeld rekening te houden. Stel dat je gezicht een mooie blanke teint heeft. Draag er dan liefst geen blauwe blouse bij. Daar hoort de nakleur geel bij en die zal je huid op perkament doen lijken. Heb je roodblond haar, dan zal een groene jurk (nakleur: rood) de glans verdiepen, maar een spijkerpak (nakleur: geel), zal het rood tot peentjeskleur verzwakken.
Tratak
In de yoga worden nabeelden gebruikt om onze geest tot rust te brengen. Stel dat u zich wat stressig voelt, dan doet u de gordijnen dicht. Daarna steekt u een kaars of wierookstokje aan. Ik geef de voorkeur aan het laatste, omdat niets de menselijke geest zozeer beïnvloedt als de geur van iets. Maar als u hoofdpijn krijgt van wierook of er benauwd van wordt, steekt u gewoon een kaars aan. U gaat nu rustig zitten en houdt uw blik een halve minuut lang op de kaarsvlam of het gloeiende puntje gericht. Sluit u uw ogen, dan ziet u het nabeeld van het licht verschijnen. Wacht u met de ogen dicht af, wat er gaat gebeuren, dan ziet u dat het nabeeld langzaam opstijgt. Op een gegeven ogenblik gaat het zo hoog dat het verdwijnt. Dat is maar even, want daarna komt het helemaal onderaan opnieuw te voorschijn en begint weer op te stijgen. Dat gebeurt een paar keer na elkaar en dan is het verschijnsel uitgewerkt. Van het rustig volgen van het licht en het telkens wachten tot het zich opnieuw laat zien, gaat en grote rust uit. In de yoga heet die oefening tratak en op yogalessen wordt ze weinig gegeven, omdat er te veel gedoe bij komt kijken. Maar als u niemand ermee stoort, kan ik tratak warm aanbevelen als u zicht gespannen voelt.
Menging van fosfenen
De gekleurde vlekken die men ziet, nadat men in een lichtbron heeft gekeken, worden ook wel fosfenen genoemd. Bij de yoga-oefeningen was die lichtbron maar een gloeiend puntje of hooguit een vlammetje. U kunt ook sterker licht gebruiken, bijvoorbeeld een lamp van 60 of van 75 watt. Liefst gemaakt van melkglas, omdat er dan een rustig nabeeld zal ontstaan.
Als u een tijdje - laten we zeggen drie minuten - naar zo'n brandend peertje kijkt en dan uw ogen sluit, krijgt u weer een duidelijk nabeeld. Deskundigen gaan heel diep in op kleurverschillen aan de rand en andere problemen, maar dat is bijzaak. Het enige dat als belangrijk geldt, is het nabeeld zelf. Stel dat u een telefoonnummer maar niet onthouden kunt. Als u zo'n nabeeld krijgt, kunt u in gedachten dat nummer op de lichtende vlek schrijven. Doe dat een keer of wat en het blijkt dat u veel gemakkelijker het nummer uit uw geheugen op kunt diepen. Ook andere dingen die u wilt onthouden, blijven beter hangen, als u ze << mengt >> met een fosfeen.
Gaat u met de auto op pad en moet u in een vreemde stad de weg vinden, dan is rijden en tegelijk gefriemel met een veel te grote, tien keer gevouwen plattegrond een levensgevaarlijke klus. Het handigste is dan: thuis de kaart met afslagen en toegangswegen bekijken. Vervolgens kijkt u een minuut of wat in lamplicht en sluit de ogen. In het nabeeld dat ontstaat, plaats u de plattegrond die - hopelijk - nog vers in uw gedachten zit. Het mengsel van fosfeen en kaart blijft beter hangen dan u ooit had kunnen dromen.
Zilveren plak en centres phosphéniques
Vraag me niet, waarom het allemaal zo werkt. Men zegt dat de nabeelden een soort energie vormen, die uw geheugen activeert.
De uitvinder van de methode plus verklaring, dr. Francis Lefebure, kreeg er in 1975 een zilveren medaille voor. Die werd door Het ( Belgen springen anders om met lidwoorden dan wij! ) Internationale Uitvinderssalon in Brussel uitgereikt, wat toch een teken is dat er resultaat mee werd geboekt. Men richtte in die dagen zelfs Centres Phosphéniques in Frankrijk op en er verschenen boeken in diverse talen. Zoals zo vaak is de methode op de achtergrond geraakt, opgeslokt door de enorme keus aan disciplines.
Een poging om het via tratak in de yogakringen in te voeren, lukte niet. De fosfenen-yoga sloeg niet aan en eigenlijk heeft ze ook niets met de oude Indiase wijsbegeerte uit te staan. Jammer, want ze heeft wel resultaat en misschien kunt u uw kwalen, angsten en problemen op fosfenen projecteren. Dan zou de zilveren plak van Lefebure toch nog een nabeeld krijgen.
Ilse Dorren
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 21e jaargang nr. 125, 1996.