Ecologie en gezondheid

Door technisch ingrijpen in het milieu wordt het natuurlijk evenwicht in onze tijd steeds meer verstoord. Langs verschillende wegen wordt daarmede ook het natuurlijk evenwicht in ons lichaam verstoord, omdat wij deel uitmaken van de natuur. Er is heden werkelijk sprake van een ecologische crisis: zure regen, onvolwaardige voeding, gebreksziekten enz. Het probleem lijkt niet meer kleinschalig oplosbaar te zijn. Het is de mens als individu welhaast onmogelijk zich aan de ecologische crisis te onttrekken.

Ik hoop dat het volgende moge bijdragen tot bewustzijnsverruiming t.a.v. de enorme problematiek. Een groot probleem kan men alleen maar groots oplossen. En als het te land op het continent volledig uit de hand loopt, waar elders mogen wij dan nog hulp verwachten dan van de zee? Slechts de zeeën en oceanen overtreffen naar grootte het land. Het is de onuitputtelijke bron van zeewier, een mogelijke bijdrage tot oplossing van de ecologische crisis van deze tijd.

Zeewier, de sleutel tot oplossing van een hedentijds ecologisch probleem, dat de gezondheid van plant, dier en mens bedreigt.

Alternatief voor kunstmest en giftige pesticiden

Glen Graber is een voorbeeld van een groenteteler, die zich ongerust begon te maken over de kwaliteit en smaak van zijn producten als gevolg van het besproeien van zijn gewassen met giftige stoffen. Als goedgeaarde boer was hij gewend regelmatig een wandeling te maken langs zijn opgroeiende gewassen. Hij hield ervan om tijdens zijn wandeling zelf te proeven wat hij verbouwde; hier nam hij een stukje selderij, daar een blaadje sla of een radijs.

Omstreeks 1960 bemerkte hij, dat de smaak van zijn gewassen minder werd en het product verschraalde. Dit was een duidelijk verschil met de kwaliteit in vroegere jaren. Lange tijd had zijn vader - Jacob Graber, die zich in 1911 vestigde op een vruchtbaar stuk land in Ohio - de grond organisch bewerkt. Het bedrijf had tot ver in de Midwest een goede reputatie waar het ging om de verkoop van fijne groenten. Door verandering van bemesting, waarbij de organische mest van de boerderij werd vervangen door kunstmest en regelmatig gebruik werd gemaakt van petrochemische giftige stoffen tegen bladluis e.d., veranderde het gewas van samenstelling.

In 1960 besloot Graber tot een drastische verandering in zijn bedrijf. Na een bezoek aan Dr. S.L. Senn van de Clemson University, die in deze jaren een onderzoek deed naar zeealgen, ging Graber zeewier gebruiken als meststof en pesticide. Hij bemestte de grond met 200 kg zeewier per acre (plm. 4000 m2). Tijdens de groeiperiode besproeide hij de bladeren van zijn gewassen met vloeibaar zeewier. De resultaten waren verbazingwekkend. Van verre kwamen zijn collega's de producten bekijken, die er schitterend bijstonden en waar wandluis, torretjes, bacteriën en virussen nauwelijks de kans kregen om te gedijen. De weerstand en de groeikracht van de gewassen waren zo groot, dat ziekmakende processen eenvoudig werden overgroeid.

Jersey

Dit verhaal lijkt op een incidentele successtory, maar dat is zeker niet het geval. Vooral op de eilanden en in de kuststroken van Europa kende men zeewier al lang als een uitstekende vruchtbaarheidsverhogende meststof.

Lange tijd is het eiland Jersey de voortuin van Londen geweest, die vroege aardappelen met een goede smaak leverde. Zelfs de koninklijke families prezen de 'flavour' van de Jersey aardappelen. Deze aardappelen werden gepoot en bedekt met zeewier. Ook is bekend dat bij Jerseykoeien, die in het algemeen worden bijgevoederd met zeewier, geen tuberculose en mond- en klauwzeer voorkomt. Eenzelfde verschijnsel is in Noorwegen waargenomen.

Gebreksziekte bij mineralentekort

Waarom nu wordt door gebruik van zeewier bij plant en dier de groei bevorderd en de weerstand tegen ziekte verhoogd? Nadere beschouwing van deze vraagstelling brengt ons op verrassende wijze tot een van de kernproblemen van deze tijd: de ecologische crisis en de roofbouw die we plegen op mens, dier en plant. De kwaliteit van het product is uit economische overwegingen onderworpen aan de kwantiteit. Plant, dier en mens worden eenzijdig bemest, resp. gevoed, de geleverde mest- en voedingsproducten zijn onvolwaardig van kwaliteit. Gebreksziekten zijn het gevolg en de weerstand tegen infecties en andere ziekteverwekkende processen vermindert.

De ziekte die op kunstmatige wijze door ingrijpen van de mens in de natuurlijke cyclus wordt veroorzaakt, wordt vervolgens petrochemisch behandeld door gebruik van toxische pesticiden en chemische geneesmiddelen. Niet de oorzaak, doch slechts het gevolg van het ziekteproces wordt behandeld en dan nog op kwalijke en ontoelaatbare wijze.

De planten en dieren zijn reeds onderworpen aan onze materiële wellust zoveel mogelijk te produceren en zo weinig mogelijk terug te geven. Nu is de tijd rijp, dat de mens zichzelf gaat vernietigen door het verarmde voedsel te consumeren. In het ombuigen van dit degeneratieproces, dat de mens ten zeerste bedreigt, kan het zeewier een sleutelpositie innemen. De moeder-zee is ons niet vergeten. Wij behoeven slechts te zien en te accepteren.

Van zeealg naar mens

De zeealg, een wel heel oude mensenvriend, die in lang vervlogen tijden met de mens in zee leefde, is daar nog steeds. Hij draagt nog immer de bouwstenen in zich, die de mens is gaan ontberen. De eerste primitieve leefvormen van zoogdieren verlieten het water en klommen aan land. Vormen van plantaardig leven hadden zich ondertussen op het land ontwikkeld. De plant ontwikkelde daartoe een wortelsysteem en concentreerde daarmede zijn stofwisselingsstelsel. In de plant ontwikkelden zich kanalen, waarlangs de sappen alle delen van de plant konden bereiken. Zo lang er voldoende mineralen van verscheidene soort in de bodem lagen opgeslagen, verliep de groei voorspoedig. De met behulp van bacteriewerking uit de grond opgenomen mineralen werden in de plant o.a. gebruikt voor de opbouw van enzymen en hormonen.

De plant onthechtte zich evenwel van de grond en via het dier ontstond de mens. Een stuk aarde droeg de mens als het ware met zich mee in zijn maagdarm. Nog immer bevinden zich aardse bacteriën in deze aardse darm en deze te benutten is één van de geheimen voor een goede gezondheid van de mensen.

Evenals de mens is de plant afhankelijk van deze bacteriën. Ontelbare aantallen bevinden zich in de grond aan en in de nabijheid van de wortel. De bacteriën zetten al het organische materiaal om in humus, die de zwarte kleur geeft aan de aarde. Deze humus bevat talrijke mineralen en andere organische componenten, die nodig zijn voor de groei en gezondheid van de plant.

Belangrijk is, dat de bacteriën in staat zijn stikstof te onttrekken aan de lucht, deze ondergronds te verwerken en door te geven aan de plant via de wortel. Zoals u weet, is stikstof een belangrijke bouwsteen voor eiwitten. Stikstof bevindt zich, naast kalium en fosfor, dan ook altijd in kunstmest. Veel slimmer is het gebruik te maken van de natuur en zorg te dragen, dat door bacteriële stimulatie op natuurlijke wijze stikstof aan de plant wordt toegediend.

Het geheim van zeewier in land- en tuinbouw is voor een belangrijk deel gelegen in het feit, dat het zo rijk samengestelde kelp in staat is de bacteriën in de grond te voeden en te stimuleren, waardoor deze de noodzakelijke bouwstoffen doorgeven aan de plant.

Een soortgelijk proces met een iets ander accent voltrekt zich in het menselijk lichaam. De via kelp toegediende mineralen stimuleren hier de spijsvertering, de stofwisseling en de groei. De natuurlijke weerstand tegen ziekte groeit. U dient te bedenken, dat vele chronische ziekten (in deze tijd van ecologische roofbouw) in wezen gebreksziekten zijn, waarbij één of meer mineralen ontbreken. De huidige geneeskunde onderschat de invloed van gebrekkige en onvolwaardige voeding op de gezondheid van de mens.

Nu nog niet iedereen eraan toe is of in staat is het voedings- en leefpatroon drastisch te wijzigen, is - als goed begin op een nieuwe weg - het gebruik van zeewier als aanvulling op de voeding ten zeerste aan te bevelen.

Mijns inziens ligt echter de essentie van zeewier voor deze tijd in de mogelijkheid van grootschalige toepassing in land- en tuinbouw en veeteelt. Dan is het misschien mogelijk het tij van de ecologische crisis te keren. Daarnaast moet met alle inspanning de chronische chemische vergiftiging van het milieu worden afgeremd en zo mogelijk voorkomen.

R.B. Nauta, natuurarts