Het inmiddels op grote schaal ingeburgerde middel Echinacea of te wel Rode Zonnehoed is al heel lang bekend.
Het is een plantenfamilie die bestaat uit negen soorten, waarvan er drie worden gebruikt als medicijn, n.l. Augustifolia, Pallida en Purpurea.
De prairie-indianen in Noord-Amerika gebruikten Echinacea voor een veel groter aantal kwalen dan waarvoor het tegenwoordig wordt gebruikt.
Nu gebruikt men het middel ter verhoging van de weerstand, bij griepachtige verschijnselen, verkoudheid en infectieziekten. Sommige fabrikanten noemen het ook het middel ter ondersteuning bij stress en problemen met slijmvliezen, huid en lymfeklieren.
In 1895 werd Echinacea in de "moderne geneeskunde" geïntroduceerd door een Amerikaanse apotheker.
Tussen 1895 en 1920 werd er door Amerikaanse artsen meer Echinacea voorgeschreven dan welke andere inheemse plant ook.
Maar toen de penicilline en andere synthetische medicijnen op grote schaal in gebruik werden genomen raakte Echinacea in Amerika in de vergetelheid.
In Europa echter werd het nog wel gebruikt, voornamelijk in Duitsland. In 1992 verscheen er een Duitse publicatie waaruit bleek dat het middel, mits toegepast in de juiste dosering en op het juiste moment, de duur en ernst van griepachtige verschijnselen, zoals neusverkoudheid, gezwollen klieren, algemene zwakte, koude rillingen en keelpijn kan verminderen.
Men moet dan wel de juiste dosis innemen, aangezien de helft van de aanbevolen dosering geen effect geeft. En zoals nog zal blijken is de dosering zoals die door de fabrikant wordt aangegeven ook niet altijd de juiste.
Ook kwam uit dit onderzoek naar voren dat men met het middel moet beginnen, zodra de eerste symptomen zich voordoen, maar het heeft geen zin het langer dan twee weken te gebruiken omdat het na twee weken geen invloed meer heeft op het immuunsysteem.
Mensen die lijden aan een auto-immuun ziekte zoals bijvoorbeeld Multiple Sclerose moeten voorzichtig zijn met Echinacea omdat het immuunsysteem geprikkeld wordt.
Met betrekking tot de werkzaamheid van het middel is natuurlijk de vraag, welke delen van de plant (in een bepaald preparaat verwerkt) een rol spelen. Soms wordt de wortel, soms ook het bovengrondse deel van de plant, gebruikt en soms de gehele plant.
Ook de bereidingswijze is bepalend voor de concentratie werkzame stoffen.
Overigens is nog steeds niet bekend welke stof nu eigenlijk de geneeskrachtige eigenschap bezit.
Er zijn verschillende bereidingswijzen, zoals drogen, persen en mengen met alcohol, al dan niet in homeopatische verdunningen.
De Consumentenbond heeft onderzoek gedaan naar de in Nederland op de markt gebrachte Echinacea-produkten. Daartoe vroegen ze de fabrikanten hun claims met wetenschappelijke literatuur te onderbouwen. Dit bleek niet zo gemakkelijk omdat er nog heel weinig onderzoek naar dit middel werd gedaan. Uit één studie bleek dat preparaten met dezelfde samenstelling als Fytoplant, Echinaplant effectief zijn voor een sneller herstel van griep, verkoudheid en bovenste luchtweginfecties.
Ook de werking van Echinacin, dat het perssap van de Rode Zonnehoed bevat, is aangetoond bij griepachtige klachten maar alleen als men een bepaalde dosis inneemt.
Van de andere preparaten heeft de Consumentenbond geen bewijzen kunnen vinden of ze wel of niet werken.
Deze praparaten zijn anders bereid en er is nog te weinig onderzoek naar gedaan.
M.v.Apeldoorn
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 21e jaargang nr. 126, 1996.