70 % van de weerstand wordt bepaald in de darmen.
Natuurtherapeuten gaan er van uit dat ruim 70 % van de immuniteit, ofwel de natuurlijke weerstand, bepaald wordt in de darmen. We zijn ons daar niet bewust van, wellicht omdat we onze darmen niet kunnen zien of ervaren. Bij weerstand denken we meer aan de neus-, keel- en luchtwegen. En toch komen we via ons maagdarmkanaal het meest in kontakt met de buitenwereld. Het oppervlak van het maagdarmkanaal is vele malen groter dan dat van de huid en de longen tezamen. Om dit alles te beschermen tegen indringers, zoals ziekteverwekkende bacteriën, is onze afweer nodig. Deze wordt bepaald door o.a. de witte bloedlichaampjes. Gelukkig krijgen we daarbij hulp van bacteriën, die ons geen kwaad doen, maar zelfs nuttig zijn. Alle darmbacteriën samen noemen we de darmflora. De verhouding tussen potentieel ziekteverwekkende- en goede bacteriën bepaalt of onze darmflora de weerstand verhoogt of niet.
Noodzaak goede darmflora.
Tientallen jaren is het belang van de darmflora onderschat. Via eenzijdige voeding en het gebruik van antibiotica krijgen op den duur de verkeerde bacteriën ( rottings- en gistingsbacteriën ) de overhand. Het gevolg is een opgeblazen gevoel, winderigheid en een slechte stoelgang. Erger is dat we ook nog stofwisselingsresten van deze rottingsbacteriën binnen krijgen en dat schaadt de gezondheid. Dit kan voorkomen worden door de nuttige bacteriën, vooral Acidophilus-, Bifidum- en melkzuurbacteriën te stimuleren. Deze nuttige bacteriën zijn van nature altijd aanwezig, maar moeten in hun groei gestimuleerd worden. Acidophilus-, Bifidum- en melkzuurbacteriën hebben de volgende positieve invloed:
1. ze produceren B-vitamines en vitamine K
2. ze produceren stoffen die de darmen aktief houden
3. ze verbeteren de opname van een aantal mineralen zoals calcium
4. ze kunnen, wanneer ze voldoende in hun groei gestimuleerd worden, de ongewenste bacteriën afremmen.
Voeding kan darmflora verbeteren.
Via de voeding kan de darmflora gezond gehouden worden en positief beïnvloed. Enerzijds door voor de goede bacteriën een goede omgeving en voedingsbodem te creëren zodat ze sterker kunnen groeien dan de ongunstige, anderzijds door gunstige bacteriën in te nemen. In het laatste geval spreken we van probiotica, in het eerste van probiotica. Er zijn ook preparaten waarin pro- en prebiotica gecombineerd zijn, dit wordt een synbioticum genoemd.
Probiotica.
Probiotica zijn levende micro-organismen die zich in het darmkanaal vestigen en de darmflora weer in het natuurlijke evenwicht terugbrengen. Deze bacteriestammen moeten maagsap en galresistent zijn om deze twee natuurlijke barrières te kunnen passeren. Van leveranciers mag verwacht worden dat dit het geval is. Een ander zwak punt van probiotica kan zijn dat de bacteriën niet meer zo levensvatbaar zijn bij inname. Met andere woorden bij de produktie van het produkt waren er vele miljoenen gunstige bacteriën aanwezig, maar is dat nog het geval na weken of maanden verblijf van het produkt in een warme omgeving. Zeker bij kamertemperatuur kunnen de bacteriën soms snel verloren gaan. De kwaliteit is dus van groot belang voor de werkzaamheid. Vraag de leverancier hiernaar.
Probiotica zijn zeer populair geworden waarvan Mona Vifit, Yakult (helaas met suiker en smaakstof) en vele ander supermarktprodukten mede verantwoordelijk zijn. Biogarde yoghurt en drinks zijn zeker aan te raden mits zonder suiker en additieven. Deze produkten zijn goed te gebruiken om de darmflora te onderhouden.
Om de darmflora gericht te verbeteren zijn er produkten in capsule of poedervorm, met speciale bacteriestammen zijn o.a. verkrijgbaar bij Essential Organics (Probionte), Orthica en Vitals. Van oudsher bekend is het produkt Symbioflor.
Prebiotica.
De darmflora dient dagelijks te beschikken over een goede voeding. Belangrijke voeding voor de goede bacteriën zijn voedingsvezels, inclusief slecht verteerbare zetmeelfracties, niet verteerbare koolhydraten (bv. oligi-fructose en inuline) en stoffen zoals suikeralcoholen.
Door onze huidige voedingswijze krijgen de goede darmbacteriën minder voeding dan enkele tientallen jaren geleden. Volkoren voeding, groente, fruit, peulvruchten, haver zijn de voornaamste leveranciers van deze stoffen. Het lijkt er dan ook op dat suppletie op dit gebied noodzakelijk wordt, zeker in periodes waarin we de darmflora willen herstellen. Als we wel extra goede bacteriën toevoeren, maar deze bacteriën onvoldoende voeding geven om zich te handhaven in de darmen, dan zal er op den duur geen herstel plaatsvinden. Het gaat er om dat de goede bacteriën zich nestelen ofwel koloniseren en vervolgens handhaven door zich steeds weer te kunnen vermenigvuldigen. Dit kan alleen bij een regelmatige toevoer van prebiotica. De meest bekende prebiotica zijn oligo-fructose en inuline uit cichorei.
Door dagelijks oligo-fructose te eten is gebleken dat de van nature aanwezige Bifidum- en Acidophilus-bacteriën worden gestimuleerd. Het is een keten van vruchtensuiker(=fructose)moleculen, die niet door onze spijsverteringsenzymen kan worden gesplitst en daardoor onveranderd in de dikke darm terecht komt, waar oligo-fructose als voeding dient voor Acidophilus en Bifidum-bacteriën.
Praktische aanwijzingen.
Een combinatie van een pro- en een prebioticum is altijd het beste. Gelet moet worden op suiker en overmatig eiwit in de voeding. Als de darmflora verstoord is, en dus verkeerde darmbacteriën de overhand hebben, moeten we juist deze bacteriën afremmen in hun groei. Een te overdadige voeding, wat suiker en eiwit betreft, stimuleert de verkeerde bacteriën, zoals Candida. Volg een natuurvoedingsdieet.
- Probiotica: zeker aan te raden na een antibiotica-kuur, bij een verstoorde darmflora en bij Candida. Let op de levensvatbaarheid op het moment van gebruik. Probiotica moeten na openen altijd in de koelkast bewaard worden. Combinatie met een prebioticum is wenselijk.
- Prebiotica. Voor herstel van de darmflora ongeveer 8 gram oligofructose per dag, voor onderhoud naast een goed volwaardig natuurvoedingsdieet ongeveer 4 gram per dag.
- Synbiotica. Combinatiepreparaten die de juiste bacteriën bevatten en de groei bevorderen verdienen de voorkeur. Om de zuurwaarde, ofwel pH, in de darmen gunstig te beïnvloeden, kan BroodDrank gunstig zijn. Omdat Brooddrank ook levensvatbare melkzuurbacteriën bevat is het een goed middel. Herstel van de darmflora is bij onderzoek vastgesteld, zeker ook wanneer gebrek aan vitaliteit een belangrijk verschijnsel is bij de patiënt.
Als de stoelgang niet goed funktioneert en dus extra voedingsvezels nodig zijn is Colon Clean aan te bevelen. Het bevat psylliumvezels die de stoelgang soepel maken, oligo-fructose en Acidophilus-bacteriën.
Sinds kort is er een vernieuwd Budwig-papje, Lynolax-ontbijt (verkrijgbaar bij reform- en natuurvoedingswinkels), waarin naast lijnzaad, havervlokken o.a. oligo-fructose aanwezig is. Het lijkt me een goed ontbijt omdat het de darmflora en de darmwerking tegelijkertijd aanpakt. Lijnzaad bevat unieke omega-3-vetzuren die een veelzijdige werking hebben. Dr. J. Budwig beval dit type ontbijt met lijnzaad en lijnzaadolie aan voor kankerpatiënten. Lijnzaad is een oeroud gewas met velerlei toepassingen. Ook in de natuurvoedingstherapie hoort lijnzaad en zeker de lijnzaadolie thuis.
ir Th. van Rooij, voedingskundige.
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 22e jaargang nr. 128, 1997.