Bij groepen mensen met voedingsgewoonten die afwijken van de gangbare Westerse voeding komt kanker van de dikke darm minder vaak voor. Dat zou kunnen komen doordat toxische stoffen minder lang op de darmwand in kunnen werken en omdat er kleinere hoeveelheden toxische stoffen in de darminhoud aanwezig zijn.
Dat blijkt uit het promotie-onderzoek van mw.drs. A. van Faassen. Zij heeft haar proefschrift Effect of different diets on faecal markers related to colorectal cancer risk. Studies with vegetarians and urolithiasis patients in 1996 verdedigd bij de Rijksuniversiteit Limburg.
Preventie
Dikke darmkanker is één van de meest voorkomende vormen van kanker in de Westerse landen: bij vrouwen na borstkanker, bij mannen na long- en prostaatkanker. In 1993 overleden ongeveer 2000 mannen en 2200 vrouwen aan kanker aan de dikke darm. Het risico op dikke darmkanker is voor het individu soms ook erfelijk bepaald, maar bij groepen mensen met voedingsgewoonten die sterk verschillen van de gemiddelde bevolking, zoals vegetariërs en Mormonen, komt minder sterfte door dikke darmkanker voor.
De wand van de dikke darm staat voortdurend in contact met de darminhoud. De samenstelling van de voeding bepaalt mede de samenstelling van de darminhoud. Resten van de darminhoud komen terecht in de ontlasting en kunnen zo onderzocht worden.
Voedings- en ontlastingskenmerken
Een voeding met veel vlees, weinig voedingsvezel en weinig calcium lijkt gepaard te gaan met een hoog risico op dikke darmkanker. In haar promotie-onderzoek ging mw. Van Faassen na of voedingsgewoonten, die sterk verschillen in de hoeveelheid vlees, voedingsvezel en/of calcium (zoals een omnivore, een lacto-ovo-vegetarische en een veganistische voeding en het calcium-beperkt dieet van niersteenpatiënten), invloed hebben op de ontlastingskenmerken die samenhangen met het risico op dikke darmkanker. Op dit moment lijkt een grotere hoeveelheid ontlasting per dag en een lager gehalte aan galzuren en vetzuren samen te gaan met een lager risico.
Vegetarische diëten
Het bleek dat een voeding die bestaat uit alleen plantaardige producten (veganistisch) in vergelijking met een gemengde Westerse voeding de hoeveelheid ontlasting per dag verhoogde en de concentratie van galzuren in de ontlasting verlaagde. Waarschijnlijk komt dit door het lage gehalte aan verzadigd vet en cholesterol en het hoge gehalte aan voedingsvezel en langzaam verteerbaar zetmeel van een veganische voeding.
Een lacto-ovo-vegetarische voeding (geen vis of vlees maar wel zuivel) bevat niet zo'n lage hoeveelheid verzadigd vet als de veganistische voeding, maar wel veel calcium, voedingsvezel en langzaam verteerbaar zetmeel. Dit verhoogt de hoeveelheid ontlasting per dag en verlaagt de gehaltes aan galzuren in het waterige deel van de ontlasting. Juist dit deel van de darminhoud staat waarschijnlijk direct in contact met de darmwand. Mensen die al jaren vegetariër zijn bleken ook vaker ontlasting te hebben. Hierdoor kunnen waarschijnlijk toxische stoffen in de darminhoud slechts kortere tijd inwerken op de darmwand.
Mw. Van Faassen vond in haar onderzoek geen bewijs voor de gangbare stelling dat een hoge zuurgraad van de ontlasting beschermend werkt. Ze vond daarentegen aanwijzingen dat galzuren bij een lagere zuurgraad minder toxisch zijn voor de armwand.
Calcium-beperkt dieet
Een calcium-beperkt dieet verlaagt de concentratie van calcium in de urine enigszins bij mannen die erfelijk belast zijn met een verhoogd risico op een bepaalde vorm van nierstenen (calciumoxalaat-stenen).
Mw. Van Faassen verwachtte dat dit de kans op het ontstaan van dikke darmkanker zou verhogen, omdat het de concentratie van gal- en vetzuren in het waterige deel van de ontlasting zou verhogen. Dit bleek niet het geval doordat de patiënten hun minder toegestane melkproducten niet vervingen door voedingsmiddelen zoals vlees en eieren. Voor vrouwen lijkt dit dieet minder effectief tegen de nierstenen. Bovendien kan het het risico op botontkalking verhogen. Voor hen kan mogelijk een voeding zoals aanbevolen in de Nederlandse richtlijnen voor een goede voeding de kans verlagen op het ontstaan van de nierstenen, dikke darmkanker en botontkalking. Zo'n voeding bevat, vergeleken met de gebruikelijke Nederlandse voeding, minder vlees en eieren, minder zout en meer groente en fruit.
Preventie darmkanker
1. Vlees minimaliseren, groente en fruit opvoeren.
2. Extra calcium, vit. D3, vit. E en selenium toedienen.
?3. Evt. anti(?)-oxydanten 'formule' L(+1, darmbacteriën, idem
(magere) biogarde, enz. eten of een goed acidophylus-
preparaat.
Het proefschrift
Het onderzoek in gesubsidiëerd door Nederlandse Kankerbestrijding/Koningin Wilhelmina Fonds en Stichting Zuivel, Voeding en Gezondheid.
Promotores waren prof.dr. R.A. Janknegt en prof.dr.ir. R.J.J. Hermus. Het proefschrift is uitgegeven bij Datawyse/Universitaire Pers Maastricht, ISBN 90.5278.213.X.
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 22e jaargang nr. 127, 1997.