Maart is de voorjaarsmaand bij uitstek. Klein hoefblad, speenkruid en
helmbloemen tonen hun prachtige bloemen en de sapstroom in heesters en bomen begint
driftig op gang te komen. Vroeger werden de akkers in maart toebereid op het komend
groeiseizoen, in de boomgaarden werd nog wat gesnoeid en oud hout opgeruimd en in huis
heerste ook grote drukte, want het was een vaste gewoonte om in maart de boel eens goed
met bezemen te keren: de voorjaars schoonmaak.
Als carneval vroeg viel, was de maand maart niet zelden een vastenmaand. Kortom, eind
februari, begin maart, stond vroeger op breed niveau in het tekenen van reinigen,
opruimen, vasten, ontdoen van oude rommel, dat alles met het oog op nieuw te verwachten
groei. Zo was het eeuwen en eeuwen een goede gewoonte om in maart een vastenkuur te
houden, met als bedoeling het lichaam te ontdoen van al die vele stofwisselingsresten die
ten gevolge van dikwijls zware en vaste winterkost in het lichaam werden opgeslagen.
Dat de voorjaarsreiniging samenvalt met de vastentijd, zoals die eeuwen geleden door de Rooms Katholieke kerk is ingesteld is natuurlijk opmerkelijk. Tal van oude, tot de natuur teruggaande gebruiken en invloeden, zijn nog steeds te herkennen in tal van rituelen zoals de kerk die ingesteld heeft. In die zin beschouwd, kan ik mezelf nooit ontdoen van de gedachte dat de kerk, waar het haar invloed op het omgang met het lichaam betreft, dichter bij de natuur stond dan veel moderne maatschappelijke hulpverleningsinstanties.
Maart is reinigen, je ontdoen van opgepotte troep. In vroeger tijd werd tijdens die voorjaarsreiniging dikwijls gebruik gemaakt van de krachten en werking, zoals wij die aantreffen in de berk. De berk vertoont in het voorjaar een zeer heftige sapstroom. Een tak van een berk afzagen in het voorjaar betekent meestal het einde van die boom, want de boom bloed dood. Als je echter een takje afbreekt, zal al snel dat z.g.n. berkewater gaan druppelen. Berkewater is een zeer heilzaam vocht. Het reinigt het lichaam als geen ander vocht uit de natuur. Berkewater kun je makkelijk opvangen, door b.v. een goed uitgekookte jampot op een trap te zetten onder een berkentwijg die met een heel scherp mesje schuin is afgesneden, zodat de berkewaterdruppels precies in die jampot vallen. Na een paar uur is de jampot vol.
Gedurende een week kun je iedere dag een eetlepel van dat zuivere berkewater drinken. Bewaar het verzamelde berkewater goed afgesloten op een koele plaats en ga er vooral zeer hygiënisch mee om, want het bederft anders. Nooit langer dan zeven dagen bewaren. Als u over een berkeboom kunt beschikken is iedere dag vers berkewater wel zo goed. Vers berkewater is overigens ook een zeer goed middel om de vitaliteit van het haar te bevorderen. Vroeger werd berkewater verzameld en vermengd met alcohol terwille van de houdbaarheid. Dit berkewater wordt al eeuwen gebruikt als berkehaarwater. Wat zeer goed voor het haar is, is de volgende werkwijze: neem vers berkewater en was uw haar ermee. Doe een handdoek om het hoofd en laat het berkewater helemaal opdrogen. Daarna het haar minstens een week niet wassen met al die ellendige wasmiddelen. Wie zijn haar in het voorjaar twee keer per week op deze manier wast met berkewater, zal ervaren hoe weldadig de veerkracht en vitaliteit van uw haar zal toenemen.
Lezers, berkewater, direct gewonnen uit de berk in het voorjaar, als de sapstroom niet te stuiten is, bevat zeer vitaliserende en reinigende eigenschappen. Dus geen berke-elixer of wat dan ook uit een flesje of potje, dat aangeprezen wordt door de zoveelste firma die handelt in natuurproducten, maar puur berkesap, door uzelf gewonnen en vergaard uit de berk in zijn voorjaarshoedanigheid. Ga wel voorzichtig om met die prachtige boom. Laat hem niet te veel en te heftig bloeden, door te dikke takjes af te breken. De berk helpt u, als u de berk piëteitvol wilt bejegenen.
Het recept: een reinigende voorjaarsthee: pluk wat heel jonge berkeblaadjes, overgiet dat met kokend water en laat het een kwartiertje trekken. Daarna afzeven. Drink deze voorjaars-berkethee met een lepeltje heidehoning erin. De weldaad voor lichaam en ziel.
Jaap Huibers
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 23e jaargang, Nr. 133 ,bladzijde 22