De psychiatrie is de laatste jaren nogal in beweging. Psychotherapie en "praten" lijkt steeds meer verdrongen te worden door zeer moderne middelen die als "stemmingsverbeteraars" functioneren en psychische problemen razend snel elimineren waardoor de gebruiker van zulke middelen toch iets van de zo fel begeerde "hemel op aarde" kan beleven.
Intussen slikken hele volksstammen dagelijks hun stemmings-verbeteringspilletje!
Middelen als Fevarin en Frozao staan in het centrum van de belangstelling. TV-programma's over depressies, angsten en fobieën zijn aan de orde van de dag. Mensen als de Leidse psychologie hoogleraar René Diekstra lijken wel ingehuurd om het nieuwe heil op aarde d.m.v. deze middelen te propageren. Emma Brint schreef het boek "Breinstorm" over het middel Prozac. In Utrecht promoveerde recent de psychiater Irene van Vliet op het gebruik van Fevarin bij mensen de lijden aan sociale fobieën.....
In een blad dat gewijd is aan "De Natuur Uw Arts" leek het me zinvol eens stil te staan bij de achtergronden van deze moderne "hemel op aarde bezorgers".
Hoe werkt het, maar ook: wat zijn de consequenties, zowel voor lichaam als voor de geest.
Om de werking van die moderne "stemmingsverbeteraars" te kunnen begrijpen moeten we een heel klein beetje aandacht besteden aan de fysiologie van het zenuwstelsel.
Zenuwweefsel bestaat uit zenuwcellen (neuronen). Neuronen kunnen geprikkeld worden en bezitten een geleidend vermogen.
Zenuwcellen hebben "uitlopers" die het contact tussen de zenuwcellen bewerkstelligen.In het uiteinde van zo'n uitloper van een zenuwcel bevinden zich minuscuul kleine blaasjes waarin zich een z.g.n. zenuwprikkeloverdrachtsstof bevindt.
Tussen de uitloper van de ene zenuwcel en het begin van de volgende bevindt zich een uiterst kleine ruimte, de z.g.n. synaptische spleet.
De zenuwprikkeloverdrachtsstof uit de blaasjes in het uiteinde van een zenuwcel treedt uit tot in de synaptische spleet. Daar maakt ze contact met de volgende zenuwcel. Als dat "contact" gerealiseerd is, wordt die zenuwprikkeloverdracht weer "her-opgenomen in de blaasjes in de z.g.n. pre-synaptische eindiging van de zenuwcel.
Hoe werken nu die moderne "stemmingsverbeteraars"?
In een schema ziet dit proces er als volgt uit:
De prikkeloverdrachtsstof die uit de "blaasjes" eventjes in de synaptsche spleet komt, wordt onder normale omstandigheden weer snel "her-opgenomen" in die blaasjes.
Fevarin en Prozac beinvloeden dat proces van her-opname, en wel zo, dat dit
proces vertraagd wordt. Doordat die prikkeloverdrachtsstof langer dan normaal in de synaptische spleet blijft, ontstaat een soort "super-zenuw-geleiding". Dat heeft tot gevolg dat alle zenuwprikkels zonder voorbehoud voortgang hebben binnen het zenuwstelsel. Dat veroorzaakt een gevoel van ongeremdheid. Wat je ook aan emoties, gevoelens, stemmingen etc. te verwerken krijgt, het maakt niet meer uit, want binnen de mogelijkheden van het zenuwstelsel bestaat in dit geval geen enkele natuurlijke terughoudendheid, geen "weerstand" meer.
Die moderne " hemel op aarde" veroorzakers bewerkstelligen dus een toestand waarbij de eigenheden, de individuele kenmerken van de persoon worden uitgeschakeld.
Voor veel mensen met nog een beetje individuele intuïtie en gevoel kan de wereld en de maatschappij nogal bedreigend zijn.
Veel in onze maatschappij raakt steeds verder verwijderd van de biologische, natuurlijke bedoelingen die onlosmakelijk verbonden zijn met de mens als biologisch geschapen wezen.
Tegenwoordig mag je die "weerstand" tegen al het natuurvreemde, het niet meer in over-eenstemming met biologische bedoelingen en wetmatigheden niet meer tonen.
Je moet meedraaien in de heksenketel van moderne wetenschap en technologie.
Als het staan in een file, het betreden van of aanschouwen van robot-achtige gebouwen, de tv-programma's, de computer-gestuurde omgang met elkaar, kortom, als de op keihard materialisme stoelende maatschappij van deze tijd weerstanden in ons oproept en zelfs leidt tot fobieën en angstgevoelens, zeker ook waar het de moderne medische behandeling betreft, dan mag en kan dat niet, en moet individualiteit uitgeschakeld worden.
Ieder mens bezit een heel individuële manier waarop de zenuwprikkel-overdracht in zijn hersenen gestalte krijgt. Je zou kunnen stellen dat iemands "karakter" o.a. samenhangt en mede bepaald wordt door de wijze waarop de zenuwprikkeloverdrachtsstof zich in de synaptische spleet gedraagt. Bij de ene mens verloopt de heropname van die prikkeloverdrachtsstof sneller dan bij de ander. De ene mens heeft immers ook meer weerstand tegen vreemde, onnatuurlijke dingen als de andere mens.
Gevoelsmensen, mensen met een sterke intuïtie voor de waarheid van de biologische processen, bezitten waarschijnlijk een heel snelle heropname van de prikkeloverdrachtsstof in de blaasjes van het pre-synaptische uiteinde van de uitloper van de zenuwcel. Die individuële gevoeligheid is tegenwoordig veel te lastig. Dus moeten deze mensen middelen gaan slikken die dat natuurlijk proces, die individuele eigenheid verstoren en opheffen.
Steeds meer moet ik denken aan het bijna profetische boek van Aldous Huxley, in de dertiger jaren geschreven: Brave New World! (in vertaling: Heerlijke Nieuwe Wereld.)
De titanenstrijd die ieder mens, levend in deze tijd, moet leveren is misschien wel deze:
Moeten we ons "IK", ons individu-zijn opgeven en moderne stemmings-verbeteraars gaan slikken om letterlijk "alles" uit deze vreemde, onnatuurlijke wereld aan te kunnen, of moeten we bereid zijn onze angsten en fobieën onder ogen te zien, zodanig dat ze ons tot BESCHERMING worden en er toe bijdragen dat ons diepste wezen niet afgemaakt en beschadigd wordt door de toch wel weerzinwekkende onnatuurlijkheid van de maatschappij rond het jaar 2000.
Is het geen wanstallige hoogmoed, als medici mensen pillen gaan voorschrijven
waardoor ze hun individualiteit, hun eigenheid kwijtraken ?
Jaap Huibers
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 21e jaargang nr. 125, 1996.