Het Openbaar Ministerie gaat in beroep tegen de vrijpspraak van J.P. de Kok, de enige baas van het uiterst hiërarchisch en autoritair geleide Collegium Iatrosophicum in Den Haag. De aanklager had hem verweten mede schuldig te zijn aan de dood van een 2-jarig Tilburgs meisje. Met de processen rond de iatrosofie wordt de discussie over alternatieve behandelwijzen weer op scherp van de snede gevoerd. In commentaren bestaat de neiging de hele wereld van alternatieve behandelwijzen op één hoop te gooien. Alle alternatieve therapeuten lijken verdacht en onbetrouwbaar.
Er zijn in ons land meer dan 300 alternatieve geneeswijzen. Het aantal alter-natieve therapeuten bedraagt 8.000. Dat is het aantal mensen dat zich beroeps-matig met alternatieve geneeswijzen bezighoudt. Dus niet degenen die het als hobby of baantje erbij hebben. Om een idee te geven van de verhoudingen: er zijn in Nederland 7.000 praktizerende huisartsen. Er blijken per jaar 2.3 miljoen mensen naar een alternatieve therapeut te gaan (cijfers CBS, 1992). Dat is 16 procent van de bevolking. De alternatieve genezers krijgen ongeveer 15 miljoen bezoekers per jaar. Voor de huisarts ligt dat aantal op 60 miljoen.
Het gaat hier dus niet over een randverschijnsel. Het aantal beoefenaars wedijvert met het aantal huisartsen en overvleugelt elk medisch specialisme.
Iedereen zal begrijpen dat binnen een fenomeen van deze omvang niet alle be-oefenaars over één kam kunnen worden geschoren.
ER BESTAAN ZEER INTEGERE EN GOED OPGELEIDE, MAAR OOK UITERST ONBETROUWBARE EN MALAFIDE BEOEFENAARS. Objectieve criteria voor integriteit bestaan niet encriteria voor kwaliteit slechts ten dele. Dit geldt zowel voor de reguliere geneeskunde als voor het alternatieve veld. Vanuit mijn optiek zou de huisarts een centrale rol moeten spelen bij de keuze van bonafide hulpverleners. Voor het reguliere kamp is deze taak van de huisarts algemeen geaccepteerd. Ik vind dat de huisarts ook een taak heeft bij de advisering over- en verwijzing naar alternatieve geneeswijzen. Uit onderzoek komt naar voren dat patiënten vrijwel unaniem van hun huisarts verwachten dat deze iets van alternatieve geneeswijzen afweet en vragen op dit gebied kan beantwoorden. Overigens staat ook in het basistaken-pakket van de huisarts dat hij dient open te staan voor alle hulpvragen van de patiënt, inclusief die van alternatieve geneeswijzen .
Een huisarts die kiest voor een dergelijke taak hoeft geen propagandist te worden van alternatieve geneeswijzen. Hij dient zich globaal te oriënteren op de mogelijkheden van de verscheidene geneeswijzen. Deze oriëntatie kan vergeleken worden met de kennis die de huisarts heeft op het gebied van fysiotherapie, logopedie of Cesartherapie. Hij kent, zonder gedetailleerd op de hoogte te zijn, de globale mogelijkheden. Kennis op dit gebied zou gemakkelijk tijdens de huisarts-
opleiding en in nascholingsprogramma's kunnen worden opgedaan. Het gaat voor de huisarts en patiënt in de prakijk om vijf geneeswijzen: acupunctuur, homeopathie, antroposofische geneeskunde, paranormale geneeskunde en natuurgeneeskunde. Alle andere geneeswijzen zijn afgeleiden of onderdelen van deze vijf, of zijn minder relevant.
Als de patiënt geen objectieve criteria heeft voor integriteit en kwaliteit van de alternatieve therapeut, heeft de huisarts deze dan wel? Nee, maar er zijn zeker haalbare mogelijkheden om die te ontwikkelen. Huisartsen zouden in hun werkgebied samen met collega's een inventarisatie moeten maken van de contacten met alternatieve therapeuten. Dat levert een lijst op van betrouwbare alternatieve therapeuten uit de vijf belangrijkste geneeswijzen. Deze lijst zou op grond van de ervaringen elk jaar moeten worden bijgesteld. Het ontwikkelen van een dergelijke lijst heeft positieve kanten:
DE PATIËNT KAN TERECHT BIJ ZIJN HUISARTS VOOR HET AFWEGEN VAN KEUZEMOGELIJKHEDEN BIJ ZIEKTE. HET VERSTREKKEN VAN EEN BETROUWBAAR ADRES KAN VOORKOMEN DAT DE PATIENT VERZANDT IN MALAFIDE SITUATIES!
DE HUISARTS KAN, IN OVERLEG MET DE PATIENT, REGULEREND EN EVALUEREND OPTREDEN.
HIJ KAN BIJ TWIJFEL OF EEN BEPAALDE GENEESWIJZE WEL PASSEND IS VOOR ZIJN PATIENT, CONTACT OPNEMEN MET DE THERAPEUT !
DE HUISARTS KAN, NA TOESTEMMING VAN DE PATIENT DE INFORMATIE DOORGEVEN AAN DE ALTERNATIEVE THERAPEUT. DAT SPAART TIJD EN DUBBELE(BE)HANDELINGEN !
Gezondheid kan op verscheidene manieren worden gedefinieërd, een ironische, maar wel verhelderende definitie luidt: GEZOND IS IEMAND DIE NOG NIET GRONDIG IS ONDERZOCHT. Met deze beschrijving wil ik het begrip medicalisering duidelijk maken.
De geneeskunde heeft een geweldige greep op onze samenleving. Het ongeremd en ongevraagd plaatsen van allerlei aspecten van ons leven binnen medische kaders heet medicalisering. Dit gebeurt op grote schaal in de reguliere geneeskunde,maar niet minder in het alternatieve circuit.
Een belangrijk argument voor de huisarts om zich open en actief op te stellen ten aanzien van alternatieve geneeswijzen, is de enorme medicalisering die hiervan uitgaat. Nederland wordt vergiftigd met onschadelijke medicijnen. Alles wat dokter Natuur adverteert of anderszins het imago van "natuurlijk" heeft, verblindt de nuchterheid van de consument.
Onder het mom van "homeopathisch" wordt een gigantische consumptie van alternatieve geneesmiddelen gerealiseerd. Talrijke kwalen die slechts te beschouwen zijn als minimale variaties van normaal en eindeloze rijen klachten die anders vanzelf zouden overgaan, worden bestookt met natuur-preparaten, homeopatische en andere alternatieve producten. De kleinste rimpelingen in het leven worden vaak behandeld met verscheidene middelen tegelijk, alsof het leven een grote ziekte is.
Er bestaan onder meer homeopathische middelen om veiliger de straat over testeken, middelen voor mensen die niet tegen kietelen kunnen. Opmerkelijk is, dat men veelal naast de alternatieve geneeswijzen gewoon gebruik blijft maken van de reguliere geneeskunde. Gebruikers van alternatieve geneeswijzen zijn in het algemeen grootgebruikers van de reguliere zorg. Dat gegeven ondersteunt mijn opvatting dat de huisarts een taak heeft bij de advisering over beoefenaars van alternatieve geneeswijzen. Hij kan de patiënt door middel van evenwichtige afweging van argumenten behoeden voor een eindeloze weg langs soms peperdure,soms malafide praktijken.
Paul van Dijk , huisarts.
De auteur is schrijver van "Geneeswijzen in Nederland", een standaardwerk over alternatieve geneeskunde.
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 21e jaargang nr. 125, 1996.