Stevia
Misschien hebt u wel eens gehoord over stevia. Het is een kleine kruidachtige plant met witte bloemen, waarvan de bladeren heel zoet smaken. De Latijnse naam is Stevia rebaudiana.
Het is verbazend zoet als je een dergelijk blaadje in je mond stopt. De zoete eigenschap maakt het plantje heel geschikt om te gebruiken in plaats van suiker. Je hebt er veel minder van nodig. Het gedroogde gemalen blad is ongeveer 4 maal zo zoet als suiker; het witte extract met 12% stevioside, de werkzame stof, is ongeveer 36 maal zo zoet; pure stevioside is zelfs 300 maal zo zoet. Stevia bevat geen calorieën en zou geen tandbederf geven. In Canada zagen we het bij families op het platteland in de kassen. In Paraguay en vele andere Zuid-Amerikaanse landen groeit het echter zonder kas en gebruiken ze het plantje al vele eeuwen. Sinds 1977 is het in Japan als zoetstof voor dagelijks gebruik verkrijgbaar en wordt het veel toegepast en staat gewoon op tafel.
In de VS is het product sinds ongeveer 1930 verboden als voedingsmiddel, maar is het wel volop als dieetsupplement te verkrijgen. Het zit als vloeistof in hele kleine flesjes met een druppelaar. Je hebt er immers maar heel weinig van nodig. Het wordt ook volop als poeder in zakjes aangeboden.
Er zijn momenteel meerdere soorten steviaproducten te koop: steviapoeder dat vrijwel helemaal uit stevioside bestaat, steviaextract wit met 12% stevioside en geen alcohol, steviaextract bruin (gemaakt van het gedroogde blad met behulp van water en alcohol), gemalen steviablad.
Stevia hier in Nederland niet als zoetmiddel te koop?
Hoe kan het dat er in Nederland geen stevia voor in de koffie op de schappen staat? Er zijn wel steviaproducten te koop voor uitwendig gebruik. Hier is iets heel geks aan de hand. Door een Europese wet is het distributeurs namelijk verboden om stevia te verkopen als voedingsmiddel. Een Belgische onderzoeker, prof. J. Geuns, vroeg in november 1997 toestemming aan de Europese Commissie om stevia als nieuw voedingsmiddel in de handel te mogen brengen (onder de Novel Food-wetgeving). Als antwoord hierop werd er op 22 februari 2000 in Brussel een negatieve beschikking (2000/196/EG) uitgevaardigd, zodat vanaf dat moment stevia in de hele Europese Gemeenschap verboden was als voedingsmiddel of als ingrediënt van een voedingsmiddel! Wetenschappelijk is de Commissie niet voldoende bekend of stevia mogelijk gevaar op zou kunnen leveren voor de gezondheid. Dit omdat niet genoeg is aangetoond dat het product veilig is en omdat het nog niet lang genoeg bekend is in de Europese handel, ten minste niet vóór 15 mei 1997. Deze datum is als peildatum gesteld in deze Novel Food-wet. Dat het in Zuid-Amerikaanse landen al meer dan 1000 jaar gebruikt wordt doet er bij deze wet niet toe. Volgens de wet heeft de Commissie juist gehandeld, maar het is jammer dat het zo is gelopen. Prof Geuns heeft daarna een Europees Onderzoeks Centrum en een Europese Stevia Associatie opgericht om toch te zorgen voor een toestemming van de Commissie. Ook houdt hij symposia over de veiligheid van stevioside, de werkzame stof van stevia. De wetgevers van Europa zijn niet bekend met natuurproducten, die over de hele wereld al jaren gebruikt worden en hebben de - al eerder genoemde - Novel Food-wet gemaakt die Europa moet beschermen tegen onbekende voedingsstoffen uit vreemde landen. Ach, als je daar bang voor bent, kun je zelfs de groente en kruiden uit je eigen tuin niet meer gebruiken, want wie weet wat er in het Saharazand zit, dat heel af en toe over Nederland uitgestrooid wordt en tussen je tanden kan gaan zitten. Te gek voor woorden is het soms gesteld met Europa.
Doorbraak ook in Europa op komst?
Het is nu ongeveer 10 jaar verder en na al deze jaren vertwijfeld wachten voor de consument - want ieder begrijpt dat dit verbod op den duur onhoudbaar is - komt er nu een doorbraak.
De frisdrankenindustrie heeft een zoetmiddel nodig en zoekt naar alternatieven voor aspartaam.
In augustus 2008 gaat Pepsi Cola steviadranken verkopen in Zuid-Amerika, te beginnen in Peru. De drie soorten drankjes heten SoBeFine en het merk is PureVia.
In oktober 2008 is de Australische voedingsautoriteit FSANZ (Food Standards Australia New Zealand) akkoord gegaan met toepassing van steviol glycosides, het extract van de bladeren van Stevia rebaudiana, als zoetmiddel in voeding en in drankjes in Australië en Nieuw-Zeeland. Daarna is Zwitserland gevolgd.
Later in oktober 2008 is door de Joint Expert Committee on Food Additives (JECFA) geconcludeerd dat steviaextracten die 95 % steviol glycosides bevatten veilig voor menselijk gebruik zijn tot 4 milligram per kilogram lichaamsgewicht per dag.
Eind november 2008 heeft het bedrijf Coca-Cola Co. drie nieuwe smaken gelanceerd in haar sappenlijn Odwalla. Deze nieuwe varianten zijn gezoet met het steviaextract Rebaudioside A (Reb A) of rebiana. Het bedrijf gaat hier al toe over, ook al is er nog geen officiële toestemming van de FDA.
En in december 2008 is het in Amerika toegestaan het steviaextract rebiana te gebruiken in dranken en voedingsmiddelen, en niet alleen als voedingssupplement te verkopen. De FDA heeft toen groen licht gegeven aan het gebruik van rebiana-extract (95% en hoger).Zuinig met zoet
Nu Nederland en Europa zo druk bezig zijn met de vraag hoe obesitas aan te pakken, zouden ze zich toch sterk moeten maken voor een vrije verkoop van dit prachtige product.
Op 13 maart jl. is er een Nota Overgewicht door het ministerie van VWS gelanceerd, waarin de overheid een beroep doet op artsen, werkgevers, schoolbestuurders en lokale overheden om zich in te zetten om overgewicht aan te pakken.
Het Ministerie van VWS gaat zelf onderzoeken of en hoe 'de Beweegkuur' in het verzekeringspakket kan worden opgenomen. De Beweegkuur begeleidt mensen met overgewicht en een hoog risico op diabetes vanuit de eerstelijnszorg naar een leefstijl met verantwoorde voeding en voldoende beweging. Verantwoorde voeding? Hopelijk denkt het ministerie er ook zelf nog aan om zich in te spannen bij de Europese Commissie voor de vrije verkoop van stevia als voedingsmiddel.
Echter ook voor stevia geldt dat je elk soort zoet zuinig moet gebruiken.Dolly van Rooij
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 35e jaargang 2010, Nr. 205, bladzijde 22