E-nummers
E-nummers, zoals vermeld op het etiket van levensmiddelen, duiden additieven
(toevoegingen) aan die zijn goedgekeurd voor gebruik binnen de Europese Unie.
Additieven worden aan levensmiddelen toegevoegd om eigenschappen ervan te
verbeteren of te veranderen. De meest bekende toevoegingen zijn
conserveermiddelen en kleurstoffen. Conserveermiddelen verlengen de houdbaarheid
van het product. Je komt ze in vrijwel alle verpakte en bewerkte voeding tegen.
Soms zijn additieven min of meer noodzakelijk, maar al te vaak kun je een
vraagteken zetten bij de noodzaak en wenselijkheid van kleurstoffen,
smaakstoffen, smaakversterkers, kunstmatige zoetstoffen, enzovoort. Deze stoffen
kunnen zowel natuurlijk als synthetisch zijn. Overigens wordt opgemerkt dat ook
natuurlijke stoffen niet per definitie onschuldig zijn.
Er is erg veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar mogelijke giftigheid van
veel van de toevoegingen aan ons dagelijkse voedsel. Helaas komen dergelijke
onderzoeken niet groot in het nieuws daar de fabrikanten er veel baat bij hebben
dat de consument hun producten als veilig beschouwen.
Het overgrote deel van de mensheid gaat er vanuit dat, als de toevoegingen
goedgekeurd zijn, er dan ook niet zo veel mis mee kan zijn. Veel van de eerder
genoemde wetenschappelijke onderzoeken wijzen uit dat helaas het
tegenovergestelde het geval is. Alleen al het boek 'Excito Toxins: The Taste
That Kills', geschreven door de vermaarde Amerikaanse neurochirurg en
voedingsdeskundige Dr. Russel Blaylock, bevat 490 referenties en
wetenschappelijke onderzoeken over onder andere de stoffen aspartaam en
natriumglutamaat; deze blijken zwaar giftig te zijn en worden erg veel aan onze
voeding toegevoegd.
Verderop in dit artikel krijgt u een beknopte opsomming van wat bepaalde
toevoegingen nou eigenlijk zijn. Zou u meer willen weten over de werkelijke
giftigheid van die toevoegingen dan is het in Nederland te bestellen boekje 'Wat
zit er in uw eten' door Corinne Gouget een perfect naslagmiddel.
Natuurlijk en kunstmatig
Natuurlijke additieven komen uit natuurlijke bronnen en hebben een plantaardige,
dierlijke of minerale herkomst. Een voorbeeld is de gele kleurstof E100 die uit
geelwortel wordt gehaald.
Kunstmatige additieven worden in een laboratorium gemaakt. Dat betekent dat de
stof kunstmatig is geproduceerd en dezelfde samenstelling kan hebben als een
natuurlijke stof, maar het heeft beslist niet dezelfde waarde en kwaliteiten.
Appelzuur E296 komt bijvoorbeeld natuurlijk voor, maar wordt ook kunstmatig
gemaakt. De alom bekende plastic knijpcitroen is een duidelijk voorbeeld: dit
wordt chemisch bereid en heeft niets te maken met echt citroensap.
Oorsprong
Uit een E-nummer is niet af te leiden of het additief een plantaardige,
dierlijke of kunstmatige oorsprong heeft. Als je vanuit geloofs- of
levensovertuiging, of vanwege overgevoeligheid, wilt weten wat de oorsprong van
het additief is, kun je de E-nummerlijst op de website van het Voedingscentrum
raadplegen.
Gezondheidsrisico?
Additieven mogen geen gezondheidsrisico opleveren… althans volgens de algemeen
geldende normen. Ze worden daarom pas goedgekeurd na een reeks onderzoeken
waaruit blijkt dat ze geen aanwijsbaar risico voor de gezondheid opleveren.
Welke gevolgen niet (kunnen) worden aangetoond en wat de effecten op de langere
termijn kunnen zijn, wordt buiten beschouwing gelaten. De objectiviteit van het
onderzoek schijnt overigens ook nogal eens te wensen over te laten. Wilt u de
inname van additieven beperken of vermijden, dan kunt u het beste kiezen voor
zoveel mogelijk onbewerkte, biologische producten. 'Light'-producten en
kant-en-klaar-producten bevatten veel additieven.
E-nummers hebben een zogenoemde Europese toelating. Dat betekent dat ze
eigenlijk voor iedereen veilig zouden moeten zijn. Omdat mensen echter niet
allen gelijk zijn, kan het zijn, dat de een wel en de andere een kleurstof of
conserveermiddel niet verdraagt. De Chinese keuken maakte bijvoorbeeld vroeger
veel gebruik van de smaakversterker ve-tsin. Mensen die daar gevoelig voor zijn,
kregen spontaan hoofdpijn en werden benauwd. De goede Chinese restaurants doen
nu geen kunstmatige smaakmakers meer in hun eten.
Onderzoeken ontbreken vaak
Alle stoffen, de veilige en de discutabele, die mogen worden gebruikt als
additief, hebben dus een E-nummer. Het zou niet redelijk zijn te verlangen, dat
alle E-nummers worden uitgebannen. Min of meer veilige additieven zijn onder
meer ascorbinezuur (vitamine C), citroenzuur, kleurstoffen als ijzerverbindingen
en titaandioxide, carotenoïden (geven de gele en rode kleur aan groente en
fruit), tocoferolen (vitamine E). Welke invloed ze in combinatie met elkaar en
als onderdeel van een voedingsmiddel hebben, is niet altijd even duidelijk.
Zodanige onderzoeken ontbreken helaas in de meeste gevallen. Bovendien wordt ook
wel beweerd, dat uitslagen van onderzoeken soms gestuurd worden in de richting
van een gewenst resultaat.
Een grove onderverdeling in de soorten
100-200: kleurstoffen (geven de voeding een beter uiterlijk)
200-300: conserveermiddelen (gaan bederf tegen)
300-400: antioxidanten (gaan het ranzig worden tegen)
400-500: verdikkings- en geleermiddelen, emulgatoren, stabilisatoren (o.a. voor
water-olie-emulsies)
500-600: zuurteregelaars (regelen zuurgraad), antiklonter- en rijsmiddelen
620-637: smaakversterkers (o.a. E621 = ve-tsin / mononatriumglutamaat)
900-914: glansmiddelen (b.v. bijenwas)
920-928: meelverbeteraars
941-948: verpakkingsgassen (b.v. stikstof, de z.g. beschermende atmosfeer)
950-967: kunstmatige zoetstoffen (b.v. aspartaam, cyclamaat)
1400-1499: gemodificeerde zetmelen.
Slotopmerkingen
Ga op een ontspannen manier om met E-nummers; er zijn ook aanvaardbare
additieven. Hoe meer E-nummers in een product voorkomen, hoe slechter het
product naar verwachting is. Vermijd smaakversterkers en kunstmatige
zoetstoffen. Onbewerkte, verse producten bevatten nauwelijks of geen additieven;
dit geldt in het bijzonder voor biologische producten. Wees bewust, lees
etiketten, vermijd onnodige toevoegingen. Conserveermiddelen, stabilisatoren,
zuurteregelaars en antioxidanten zijn vaak onontkoombaar en in een bepaald
opzicht nuttig; een beschimmeld of ranzig product is ook niet gezond en
bovendien onsmakelijk.
Gezonde voeding levert een belangrijke bijdrage aan een goed leven. Het is vaak
de oplossing voor veel hedendaagse gezondheidsproblemen. Behalve goede voeding
is beweging en een positieve levensinstelling een belangrijk aspect om je goed
te voelen.
M. van der Meijden
Bron: Internet
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 34e jaargang 2009, Nr.203, bladzijde 33