Kruidenmiddelen
Stel, je wordt geopereerd aan kanker, krijgt radio- en/of chemotherapie (of zit daar middenin) en wilt graag actief zélf ook je steentje bijdragen aan je welzijn. Dat kan! Er zijn vele kruidenmiddelen die van wezenlijke betekenis kunnen zijn voor het lichaam en de innerlijke mens vanaf het moment van een slecht-nieuwsgesprek. In dit artikel wordt een kleine selectie kruidenmiddelen belicht die vóór en na een operatie, radio- of chemotherapie gebruikt kunnen worden.
Drie vormen van (laten) zorgen voor jezelf
Kruidenmiddelen t.b.v. gezondheids- of welzijnsklachten noemen we fytotherapie en zijn altijd complementair bedoeld. Kleine klachten kunnen m.b.v. een goed informerende reformwinkel benaderd worden; grotere klachten vragen de begeleiding van een fytotherapeut of natuurgeneeskundige. Hoe je omgaat met klachten die voortkomen uit de kanker of de behandelingen hangt heel veel af van de persoonlijkheid, maar natuurlijk ook van de hoeveelheid energie, de mate en aard van de reguliere begeleiding, de hanteerbaarheid van pijn, beperkingen e.d. Overleg wel met uw behandelende arts(en) in hoeverre kruidenmiddelen samengaan met uw behandeling.
Hoe zit u in uw vel?
Ook al vóór een operatie of radiotherapie kunt u voor uzelf zorgen. Zowel de conditie van uw huid als de innerlijke mens neemt minder snel in kracht af als het al voor de behandeling sterker gemaakt wordt. Daarbij zorgt een goede spijsvertering voor snel aansterken en is een diepe, rustige nachtrust onontbeerlijk voor herstel. Niet voor niets klinkt het gezegde 'Hoe zit je in je vel?' Het zijn juist deze aspecten die kruidenmiddelen kracht kunnen bijzetten.
Delicaat: de spijsvertering na operatie
We willen na een operatie allemaal gauw weer goed eten, een kramploze spijsvertering en een daagse, makkelijke stoelgang hebben. Maar voor veel patiënten herstelt dat alles niet vanzelf. Onderstaande kruidenthee geeft ondersteuning daarbij. Deze mag gezoet worden met honing, maar bij voorkeur niet met suiker.
Kruidenthee van goudsbloem, duizendblad & brandnetel
Centraal staat het helpen van de wond, het stimuleren van de spijsvertering en het zorgen voor meer eetlust. De bittere kruiden vallen hierbij op en doen de oude gewoonte van het kruidenbittertje in ere herstellen. Wat bittere kruiden vóór de maaltijd… en maag en darmen zitten voorbereid aan tafel. Ze laten dat weten door luid te knorren: ik heb trek!
De goudsbloem is notoir bekend als wondverzorger, een topper in het voorkomen van ontstekingen. Het is met name een goed kruid na borst- en gynaecologische operaties.
Het duizendblad is naast zijn bitterkruidaspect ook goed bij een opgezette buik en bij kramp van maag, darmen of baarmoeder.
De brandnetel verdient een lofzang, maar kort gezegd is het bloed- en lymfezuiverend, urinezuurverdrijvend; het stimuleert de vorming van nieuw bloed (bij anemie), het verlaagt de bloedsuikerspiegel (zodat je niet snel duizelig word als je niet zo veel eet) en het is een eenvoudig tonicum door het hoge gehalte aan calcium en ijzer.Gebruik: Meng 3 delen goudsbloem (Calendula off.) goed met 1 deel duizendbladkruid (Achillea millefolium) en 1 deel brandnetelkruid (Urtica dioica). Neem liefst 4 à 5 kopjes per dag van deze thee.
Bescherming van de huid met duindoornolie
In de meeste ziekenhuizen wordt het advies gegeven om de huid tijdens radiotherapie niet te behandelen met zeep, olie of crème, want de bestraling veroorzaakt dan snel beschadiging van de huid. Door van tevoren duindoornolie te gebruiken op de te bestralen huid versterkt deze enigszins, waardoor de UV- en ioniserende stralen minder snel schade brengen aan het DNA. Wanneer de huid na de radiotherapie niet volledig open is (een ontstoken, open wond heet radiodermitis), kan men deze ook op de wond aanbrengen, omdat duindoornolie ontstekingsremmend en wondhelend is. De vitaminen A en E en de onverzadigde vetzuren vergroten de elasticiteit van de huid. Deze krachtige olie vinden we in de bes zelf, de zaden en zelfs in het waslaagje van de bessen.
Breng de olie tweemaal daags aan tot de wond volledig hersteld is. Denk eraan dat de beta-caroteen en carotenoïden in de bes een zachtoranje afdruk op uw kleding kunnen geven.Na radiotherapie: Echte lavendel (Lavandula angustifolia)
Een ander makkelijk aan te wenden middel voor een beschadigde huid na het afronden van radiotherapie is de etherische olie van lavendel. Kies hiervoor de soort Lavandula angustifolia (ook wel L. vera of L. officinalis genoemd), en wel uitsluitend een biologische, zuivere olie (dus zonder synthetische componenten).
Breng enkele druppels olie tweemaal daags met de vinger (niet met watten) voorzichtig op de huid aan, zonder draaiende beweging.P.S. Let bij gebruik van zowel de duindoornolie als de lavendel altijd op grote hygiëne en bescherm de olie tegen licht, lucht en warmte.
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
De meeste etherische oliën worden in een 'drager' als een zalf of balsem gebruikt, omdat ze anders te intensief zijn voor de huid. Dit geldt niet voor lavendel etherische olie; deze kan met een gerust hart puur op de aangedane huid worden aangebracht. Het is juist dit aspect van het puur kunnen gebruiken van lavendel dat het kruid zo bijzonder maakt!
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Reinigen met boom en bes
In het voorjaar is de opwaartse kracht in bomen groot. De berk laat zich in de periode net voor het verschijnen van het blad goed 'aftappen'. Dit is een opmerkelijk reinigingssap dat het best vers gebruikt kan worden. Ook het berkenblad helpt bij reiniging, m.n. via de nieren. Door de saponinen reinigt berk het bloed en activeert het de werking van de klieren. Dit is ook in te zetten als het lichaam vocht vasthoudt (echter niet bij lymfe-oedeem). Looistoffen werken wondhelend en ontstekingsremmend, en zijn ook effectief bij diarree.
Bessen vinden we meestal in het najaar. Dat is met een goede reden: van oudsher moesten zij ons lichaam voorbereiden op de strenge winter, zonder veel voedingsstoffen. Bessen geven ons dan vitaminen en mineralen, die ons lichaam kunnen helpen te reinigen en aan te sterken.
In verband met sappen, even het verschil tussen elixers en extracten: een elixer bevat suiker en een extract is puur sap zonder suiker.
Berk – passend na een operatie of na afronding van radio- of chemotherapie. Neem de nawerkingstijd van medicatie en/of behandeling in acht, en overleg met de arts wanneer je je lichaam mag gaan reinigen! Drink geen berkenbladthee bij een gevoelig spijsverteringskanaal. Sap is in flessen verkrijgbaar. Gedroogd blad laat je 10 minuten trekken: neem hiervoor 2 tl per beker en gebruik 2 à 3 kopjes per dag.
Sleedoorn - versterkend, m.n. bij lichamelijke of geestelijke inspanning. Na een operatie of als de therapie enkele maanden duurt, geeft een kuur sleedoorn extra support. Het activeert de stofwisseling en is daardoor complementair te gebruiken bij lichte maagklachten, diarree en blaas- en urinewegontstekingen.
Duindoorn – bevat 24 verschillende soorten mineralen, 18 aminozuren en 8 vitamines (waaronder B12). Duindoorn bevat 12 maal zoveel vitamine C als een sinaasappel en 8 maal zoveel als een kiwi. Met name de pitolie werkt als een tonicum en versterkt het immuunsysteem. Dit is echt een elixer om te gebruiken in een periode die veel van je vraagt, bij kou (buiten of in jezelf), slechte eetlust en bloedarmoede. Ook te gebruiken bij maagzweer / maagslijmvliesontsteking. Het is mild laxerend door de choline die de peristaltiek activeert. Ook het blad is een bron van mineralen: calcium, magnesium en kalium, en bevat buitendien antioxidanten en flavonoïden. Veel redenen om geregeld een kop te nemen.
Bij mondslijmvliesontsteking, mondbranden en aften, door o.a. laag immuunsysteem of anemie
Vraag in een reformwinkel of natuurapotheek de volgende kruiden in de verhouding 30/30/30/10 samen te stellen:
Echte kamille-bloem (Matricaria recutita)
Echte salie-kruid (Salvia off.)
Smalle weegbree-kruid (Plantago lanceolata)
Pepermunt-kruid (Mentha x piperita)
Maak een kruidenthee door 2 theelepels op een kwart liter water 10 minuten te laten trekken. Gorgel hiermee minimaal driemaal daags.Slijm-/sliklast, hoest of niet diep kunnen ademen, door o.a. bestraling van de borst of keel
Hier komt tijm in aanmerking (1 tl gedroogde tijm op kwart liter water, 10 minuten laten trekken).
Ook eucalyptus is geschikt, niet als snoepjes i.v.m. suiker, maar als etherische olie (eucalyptol of cineol), die slijmoplossend en ontstekingsremmend is. Door zijn unieke vaardigheid om vocht vast te houden ondanks grote hitte, geeft het óf warmte óf afkoeling naar behoefte. Eucalyptusolie niet puur gebruiken, omdat dit te krachtig is. Er zijn verscheidene balsems en zalven met eucalyptus als dominant bestanddeel verkrijgbaar, welke op borst en/of rug gesmeerd kunnen worden.
Ook is eucalyptus als spray verkrijgbaar; makkelijk op een zakdoek naast het hoofdkussen. Ook op deze manier geeft eucalyptus ruimte in de borstkas, waardoor het ademen lichter wordt.Welke voedingsmiddelen niet gebruiken bij slijm-/ en slikproblemen?
• zoete melkproducten; ook geen zure melkproducten waaraan suiker is toegevoegd, zoals yoghurt met fruit, vanille, etc. (geitenmelk kan wel)
• banaan
• pindakaas
• producten met veel suiker, zuurtjes, toffees, etc. (honing kan wel; dit is zelfs licht slijmoplossend).Ellen Ouwerkerk-Versluis
E-mail: wegwijzer.ouwerkerk2@hetnet.nl
Coba Kellingstraat 44
7558 ZA Hengelo
Tel.: 074 2780869Naschrift:
Ellen Ouwerkerk is zich momenteel binnen haar praktijk voor complementaire therapie en haar studie Herborisme / Fytotherapie aan het specialiseren in lezingen, consulten en artikelen rond kruidenmiddelen na en naast reguliere kankertherapie, en kruidenmiddelen in de palliatieve fase. Deze keuze is voortgekomen uit haar eigen ervaringen met borstkanker en haar vrijwilligerswerk in de terminale thuiszorg.
Oorspronkelijk gepubliceerd in De Natuur Uw Arts, 34e jaargang 2009, Nr. 202, bladzijde 6