Hooikoorts
Voor veel mensen breekt er een fijne tijd aan: het is weer lente! Het wordt warmer, de zon gaat schijnen en de bomen en bloemen staan weer in bloei. Maar voor veel mensen is dit juist een tijd van niezen, snotteren en tranende ogen. Oftewel: niet alleen de zomertijd is aangebroken, maar ook de hooikoortstijd.
Hooikoorts is één van de meest voorkomende allergieën. Als je last van hooikoorts hebt, ben je allergisch voor sommige pollen. Pollen zijn voortplantingscellen, stuifmeel van grassen, planten en bomen. De microscopisch kleine stuifmeelkorreltjes drijven met de wind mee en verspreiden zich zo kilometers ver. Op warme en winderige dagen kunnen er wel miljoenen pollen in de lucht zweven. Als de pollen op het neusslijmvlies, de oogbollen of in de luchtwegen terecht komen, produceren de cellen van het afweersysteem een stof, IgE (immunoglobuline E), die de pollen tegenwerken. IgE zet zich op de mestcellen vast. Mestcellen zijn de cellen die vooral voorkomen in de luchtwegen en de longen. Deze cellen bevatten stoffen, waaronder histamine, die gevaarlijke indringers onschadelijk kunnen maken. Als er nieuwe pollen op het slijmvlies komen, laat de IgE de mestcel los om de indringers aan te vallen. De wand van de mestcel scheurt kapot, waarbij histamine vrijkomt, wat de hooikoortsverschijnselen veroorzaakt. Hooikoorts kan op elke leeftijd ontstaan.
Histamine
Als ons lichaam een vreemde stof binnenkrijgt, bijvoorbeeld na een steek van een insect, maken de mestcellen histamine aan. Histamine zorgt voor het verwijden van de bloedvaten, zodat de antistoffen kunnen worden aangevoerd en de afvalstoffen afgevoerd. De jeuk en de pijn die hierbij ontstaan zijn een waarschuwing voor ons dat er op die plek iets aan de hand is. Deze histaminereactie is dus goed. Pollen zijn onschadelijk voor ons, maar er komt wel histamine vrij om de 'indringers' onschadelijk te maken. Bij een overmatige of ongewenste histaminereactie wordt er een teveel aan histamine aangemaakt, waardoor de slijmvliezen rood worden en opzwellen en er een overmatige slijmproductie ontstaat. Dit is bij hooikoorts het geval.
Hooikoorts heeft niets te maken met koorts of hooi. De naam is in 1928
bedacht door een Engelse arts, John Bostock. Het viel hem op dat de aandoening,
waar hij zelf veel last van had, altijd in de hooitijd optrad. Omdat hij zich er
ook koortsig bij voelde, noemde hij het hooikoorts. De medische term voor
hooikoorts is pollinose. Naar schatting hebben 1,5 miljoen Nederlanders er last
van.
Wat is eigenlijk IgE? Hooikoorts is een allergie type 1; verreweg de meeste
allergieën zijn een type 1 allergie. Hierbij wordt, na het binnendringen van een
stof, door het afweersysteem antistof aangemaakt. Deze antistoffen zijn
eiwitten, genaamd immunoglobulinen van het type E (IgE). Deze antistoffen
ontstaan normaal bij een afweerreactie tegen schadelijke ziekteverwekkers. Bij
mensen met een allergie worden deze stoffen aangemaakt tegen volkomen
onschuldige stoffen.
Op de mestcel bevindt zich nu dus een IgE-antistof. Als het allergeen het
lichaam nogmaals binnendringt, zal de IgE-antistof het allergeen proberen
onschadelijk te maken. De mestcel gaat door de binding van het IgE zijn korrels
afgeven, waardoor de stof histamine vrijkomt… en juist die stof geeft de
allergische klachten.
Klachten ontstaan op de plekken in het lichaam waar histamine wordt
losgelaten door de mestcellen, in de vorm van een verstopte neus, niezen,
jeukende ogen, maar ook kortademigheid en oedeem (het ophopen van
weefselvloeistof) kunnen voorkomen. Deze reactie treedt snel op nadat het
allergeen het lichaam is binnengedrongen, en wordt daarom dan ook de directe of
vroege reactie genoemd. Binnen twintig minuten is de top van deze reactie
bereikt.
Deze mestcelreactie zorgt echter ook voor andere processen in het lichaam. Het
activeert namelijk andere cellen, die ook weer klachten kunnen veroorzaken. Dit
zorgt voor een late allergische reactie, die een 6-tal uren na het in contact
komen met het allergeen optreedt. De patiënt hoeft dan al niet meer in contact
te zijn met het allergeen om de reactie te laten optreden.
Deze twee reacties (de directe en late reactie) zorgen voor het begin van een
ontstekingsreactie. De patiënt wordt gevoeliger en kwetsbaarder voor het
allergeen, wat uiteindelijk kan leiden tot chronische klachten.
Er zijn twee soorten Type-1-allergieën, de atopische allergie en de
anafylactische allergie. De atopische allergie is een allergie waaraan
waarschijnlijk een erfelijke aanleg ten grondslag ligt; deze zou een
plaatselijke reactie geven. De anafylactische allergie zou een meer algemene
allergische reactie geven.
Voorbeelden van Type-1-allergieën zijn hooikoorts, allergische astma,
voedselallergie en constitutioneel eczeem. De typische symptomen van hooikoorts
zijn: jeukende, branderige ogen die voortdurend tranen, rode en gezwollen
oogleden, loopneus die overgaat in een verstopte neus, niesbuien, koortsig, moe
gevoel. Ook benauwdheid, soms hoesten en een pijnlijke keel, jeukend verhemelte
doen zich voor.
Er zijn homeopathische middelen bij hooikoorts, o.a. van het merk Bloem, VSM,
Vogel. En op internet www.biohorma.nl is er nog meer informatie te vinden over
hooikoorts. Om de jeuk te verzachten zijn er crèmes te koop zoals
calendula-crème, eczefleur, dermafleur; Neutral heeft een huidverzorging die
vrij is van parfum en kleurstoffen. Ga met uw klachten altijd naar een arts of
therapeut, bij voorkeur voor natuurgeneeskunde.
Sinds enkele jaren zendt het NOS-journaal een 'hooikoorts-weerbericht' uit.
Hooikoortspatiënten kunnen er dan rekening mee houden en niet naar gebieden gaan
waar ze last hebben van pollen en stuifmeel.
Hooikoorts is seizoensgebonden en komt voor in de lente (gewoonlijk vanaf begin
mei) en/of in de zomer. De symptomen kunnen verscheidene weken duren; ze zijn
niet gevaarlijk, maar wel lastig.
Het hooikoortsweerbericht volgen is een goed plan, hierdoor weet de patiënt
wanneer hij wel en wanneer hij niet naar buiten moet gaan. Het huis 's ochtends
luchten is beter dan bijvoorbeeld 's middags. In de ochtend is er namelijk
minder stuifmeel in de lucht.
M. van der Meyden
Tel. 0578 615510
P.S.
Voor de behandeling van allergie verwijzen wij ook naar het artikel 'Eigen-bloed-therapie'
in DNUA 165 van mei/juni 2003 - pag. 15