Essentiële vetzuren
Feiten en fabels
Tijdens een bijeenkomst die werd georganiseerd door Biohorma, beter bekend als de leverancier van de 'Vogelproducten', werd onder meer gesproken over vetten en vetzuren. Veel onduidelijkheden en misverstanden werden aan de orde gesteld en de feiten kregen een plaats. Genoeg reden om daarvan verslag te doen. Behalve over vetten werden ook enkele veelbelovende nieuwe producten voorgesteld die toepassing kunnen vinden bij stress, slapeloosheid, allergieën, chronische blaasontstekingen, evenals een natuurlijke 'plaspil'.
Essentiële vetzuren zijn essentieel voor het functioneren van ons lichaam. Het lichaam maakt deze vetzuren niet zelf aan, maar heeft ze wel nodig. Inmiddels weten we wel dat ze gezond zijn, maar waarom precies… dat is een ander verhaal. Door onwetendheid blijven hardnekkige fabels levendig rondzingen. Daarom werden tien feiten en fabels op een rij gezet.
1. Vet is gezond, we kunnen zelfs niet zonder. Onze hersenen bijvoorbeeld
bestaan voor het grootste gedeelte (50 tot 60%) uit vet. We hebben vet nodig bij
de opbouw van cellen en voor het in stand houden van het immuunsysteem. Vet
houdt ons warm, beschermt organen en voorkomt uitdroging van de huid. Niet alle
vetten zijn echter gezond. Het soort vet dat we eten is dan ook belangrijker dan
de hoeveelheid.
2. De essentiële omega-3 en omega-6-vetzuren in visolie en teunisbloemolie
worden door het lichaam voornamelijk gebruikt als bouwstenen van celmembranen,
weefsels en de gezondheid regulerende stoffen als prostaglandines. Het zijn dus
geen dikmakende energieleveranciers zoals bijvoorbeeld verzadigde vetten.
3. In ons westerse voedingspatroon hebben we een overschot aan omega-6 ten
opzichte van omega-3. Vooral linolzuur (LA) komt in erg veel voedingsmiddelen
voor. Het omega-6-overschot kan daarom beter worden gedefinieerd als een
linolzuuroverschot. Andere omega-6-vetzuren, zoals GLA, komen daarentegen juist
erg weinig voor in onze voeding. Supplementen aangevuld met linolzuur zijn
overbodig, die met GLA zijn wel zinvol.
4. Essentiële vetzuren zijn meervoudig onverzadigde vetzuren die ons lichaam
nodig heeft om goed te kunnen functioneren. Wij kunnen deze vetzuren echter niet
zelf aanmaken; wij moeten ze dus via de voeding en supplementen binnen krijgen.
5. Het ene vet is het andere vet niet. Vetten zijn opgebouwd uit verschillende
vetzuren en deze zijn weer onder te verdelen in verschillende soorten zoals de
verzadigde, de onverzadigde en de transvetzuren. Verzadigde vetten komen voor in
producten van dierlijke oorsprong (een uitzondering daarop is vis), vette
vleessoorten, zuivelproducten en in tropische vetten als palm- en kokosvet. Bij
voorkeur worden ze in beperkte mate gegeten.
Onverzadigde vetzuren helpen het lichaam. Ze zijn onder te verdelen in
enkelvoudige en meervoudige vetzuren. Enkelvoudige komen voor in onder meer
olijven, olijfolie en pinda's. Meervoudig onverzadigde vetzuren zitten onder
andere in zaden, teunisbloemolie en vette vis. Vooral de laatste groep heeft een
positieve invloed op de gezondheid.
Transvetzuren zijn van nature onverzadigde vetzuren die door de
voedingsindustrie via een chemisch proces kunstmatig verzadigd worden.
Transvetzuren komen voor in alle mogelijke producten als chips, gebak, patat,
sauzen, margarines, bak- en braadvetten, enzovoort. Aan deze dikmakende vetzuren
ontleent de term vet haar slechte imago.
Transvetzuren, tenslotte, ontstaan ook door verhitting van meervoudig
onverzadigde vetzuren (bijv. zonnebloemolie), zoals bij bakken, frituren en
dergelijke.
6. Een goed product bevat in een capsulevorm alleen datgene wat de gezondheid
bevordert. Omega-9-vetzuren zijn voor ons niet essentieel omdat ze door het
lichaam zelf kunnen worden aangemaakt en ze al veel voorkomen in onze voeding.
Aanvulling via supplementen is daarom zinloos. Alleen de omega-3 en
omega-6-vetzuren zijn voor ons essentieel.
7. Als je allergisch bent voor vis, mag je gewoon visolie slikken. Bij
allergieën reageert men op bepaalde eiwitten en uit visolie van een goede
kwaliteit zijn de eiwitten verwijderd. Wil men er zeker van zijn, dan kan een
capsule worden opengebroken en een klein beetje van de visolie op de lip worden
gedaan. Is er na een half uur geen reactie, dan kan het product veilig worden
ingenomen.
8. Visolie is een betere bron van omega-3-vetzuren dan lijnzaadolie. De
omega-3-vetzuren die in lijnzaadolie voorkomen moeten door het lichaam nog
worden omgezet. Deze omzetting verloopt erg traag en naar schatting wordt bij
gezonde mensen slechts 2–10% omgezet.
9. Visolie is niet hetzelfde als levertraan. Levertraan bevat vooral de
vitamines A en D en maar een geringe hoeveelheid omega-3-vetzuren. Doordat
levertraan wordt gemaakt uit de lever van de vis, is het bovendien vaak
verontreinigd met PCB's, dioxinen en zware metalen.
10. Omega is niet hetzelfde als essentieel. Omega is een scheikundig begrip
waarmee alle onverzadigde vetzuren worden aangeduid. Essentieel betekent, dat
wij een bepaalde stof – in dit geval een vetzuur – nodig hebben om gezond te
blijven, terwijl we deze stof niet of niet voldoende zelf kunnen aanmaken.
Essentiële vetzuren zijn altijd meervoudig onverzadigd.
Bert Kloosterman
Telefoon: 0543 565253
E-mail: info@gezondbeterworden.nl