In een onderzoek dat voldoet aan alle moderne criteria van zorgvuldigheid (gerandomiseerd, dubbelblind, placebo-gecontroleerd) werd de effectiviteit van de behandeling van macula-degeneratie met een combinatiepreparaat van acetyl-carnitine, n-3 vetzuren en co-enzym Q10 nagegaan. Als criteria werden de gezichtsscherpte, fundusbeoordeling (= de achterkant binnenin het oog; red.) en het gezichtsveld gekozen. Honderdzes patiënten, met de klinische diagnose LMD in een vroeg stadium, werden gedurende twaalf maanden gevolgd.
LMD is een langzaam voortschrijdende degeneratieve neurologische ziekte van het netvlies, met een geleidelijke afname van de gezichtsscherpte als gevolg. Het centrale deel van het netvlies, de macula lutea, ofwel de gele vlek, wordt aangedaan. Daar de aandoening leeftijdgerelateerd is, treedt door de vergrijzing dit probleem steeds meer op de voorgrond. In de westerse wereld vormt LMD thans de voornaamste bron van ernstig verlies van het gezichtsvermogen bij mensen boven de vijfenvijftig jaar. Geschat wordt dat ongeveer 100.000 mensen boven de 55 jaar lijden aan LMD.
LMD is een zeer ingrijpende stoornis met een grote invloed op de vrijheid van handelen in het dagelijkse leven. Autorijden is bij deze ziekte in gevorderd stadium vaak niet meer mogelijk, en ook naaien, breien, schrijven en tv-kijken worden uiteindelijk slechts zeer beperkt mogelijk. Vrouwen zijn vaker het slachtoffer van deze stoornis dan mannen.
Als risicofactoren zijn bekend:
- leeftijd
- suikerziekte
- roken
- erfelijkheid
- voeding
- geslacht.
Epidemiologisch onderzoek ondersteunt de veronderstelling dat een dieet met weinig antioxidanten een risico vormt voor het verkrijgen van LMD, terwijl een dieet dat rijk is aan antioxidanten het risico vermindert.
De kern van de werking van de drie - in de introductie genoemde - stoffen is gelegen in hun antioxidatieve werking in de cellen van de retina (netvlies), waardoor minder schade aan die cellen wordt toegebracht. Tevens zou er sprake zijn van een gunstige interventie in het vetmetabolisme (omzetting) in de retinacellen.
Overigens wordt voorzichtig verondersteld dat dit combinatiepreparaat mogelijk ook zou kunnen worden aangewend bij andere neuro-degeneratieve ziektes.
In de behandelde groep werd een aanzienlijke verbetering van de gezichtsscherpte gevonden (waarschijnlijk tijdelijk), hoewel bij één van de achtenveertig proefpersonen een verslechtering optrad.
Bij de onbehandelde (placebo-)groep werd bij negen van de drieënvijftig proefpersonen een verslechtering gevonden (en bij geen één verbetering; JN).
Recent is het medicament door mij met alle voorbehoud aangeboden aan een aantal patiënten. Een eerste reactie is nu binnengekomen. Na ongeveer twee weken was het gevoel van prikkelbaarheid van de ogen verminderd en kon deze vrouw langer doorlezen. Na drie maanden was de conclusie van de haar begeleidende oogarts, die zij niet had ingelicht over het gebruik van het medicijn, dat de gezichtsscherpte van het aangedane oog was verbeterd.
Jos Nyst, arts